RFA Vietnamese Trong Nước

Từ ngày 31/8, quá trình giải thể và sáp nhập của 11 cơ quan báo chí TP. HCM đã chính thức hoàn tất , đánh dấu sự cáo chung của các cơ quan truyền thông của thành phố đã tồn tại suốt nhiều thập kỷ qua. Cuộc cải tổ này, vốn bắt đầu từ cuối tháng Sáu theo cách “vừa chạy, vừa xếp hàng”, đang song hành cùng bước chuyển dịch quyền lực tuyên truyền về Ban Tuyên Giáo, mở ra một chương mới trong chiếc lược “công tác tư tưởng” của chính quyền đảng Cộng sản. Báo chí ở Việt Nam, với danh xưng “báo chí cách mạng”, được chính quyền từ lâu sử dụng như “ ngọn cờ đầu ” trong việc định hướng dư luận xã hội, đóng vai trò là “ chiến sĩ xung kích ” trên “mặt trận tư tưởng - văn hóa”. Nhưng dưới thời kỳ lãnh đạo của ông Tô Lâm, người có xuất thân từ ngành an ninh, nay kiêm chức tổng bí thư và chủ tịch nước, sứ mệnh của “báo chí cách mạng” đã có bước dịch chuyển lớn, và không gian hoạt động cũng trở nên bó hẹp hơn. Tính từ mốc tháng 8/2024 đến nay, sau khi triệt hạ các đối thủ “nặng ký” để nắm được vị thế người đứng đầu trong Đảng, cựu Bộ trưởng Công an Tô Lâm đã chủ trương đi đầu thực hiện hàng loạt những cuộc cải cách mang tính bước ngoặt. Nếu xét riêng ở câu chuyện dân vận, ông Tô Lâm đã làm “rất mạnh tay” khi cho khai tử nhiều cơ quan báo chí nhà nước, mà gần đây nhất là sự kiện hàng chục tờ báo ở TP.HCM như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Sài Gòn Giải Phóng, v.v. phải chịu chung số phận này, để trong tương lai dành chỗ cho một “tập đoàn báo chí” chỉ tập trung vào chức năng tuyên truyền chính sách. Trong bối cảnh không mấy sáng sủa ấy của nền báo chí, vai trò thông tin lại quay trục trọng tâm về Ban Tuyên Giáo. Vai trò này được định vị rõ trong Nghị quyết số 25-NQ/TW về “Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới” của Bộ Chính trị ký bút vào ngày 22/8. Ban Tuyên Giáo sẽ là cơ quan là “đi đầu”, làm “đầu mối trung tâm” trong việc “dẫn dắt nhận thức xã hội” và “tạo niềm tin nơi nhân dân” qua cơ chế vận hành mạng lưới tham gia “công tác tư tưởng” trải rộng khắp các cơ quan, tổ chức công quyền. Theo đó, tại mỗi xã, phường, đặc khu đều sẽ có một cán bộ tuyên giáo cấp cao của Đảng Cộng Sản phụ trách, chỉ đạo lực lượng những người làm “làm công tác tư tưởng”. Theo định hướng, lực lượng cán bộ tuyên giáo cấp cao sẽ lên tới 4.000 - 6.000 người. Ở cấp nhận sự chỉ đạo là những người làm nhiệm vụ tuyên truyền thông tin, thuộc thành phần của Ban Chỉ đạo, Ban Công tác 35 (BCĐ 35). BCĐ 35 là tổ chức của Đảng Cộng Sản Việt Nam do ông Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí, làm trưởng ban , và cơ quan thường trực nằm ngay trong Ban Tuyên giáo Trung ương. Đội quân tuyên truyền này được tổ chức rất bài bản, từ cấp trung ương đến cấp cơ sở. Trên thực tế, mọi cơ quan công quyền đều phải thành lập một phòng, ban trực thuộc BCĐ 35, ngay cả trong môi trường giáo dục . Tuy vậy, cho đến nay, chính quyền chưa bao giờ công bố số liệu cụ thể về những người trong lực lượng BCĐ 35. Thay vào đó, các con số thường nằm rải rác trong báo cáo giữa các địa phương. Đơn cử riêng một huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn , BCĐ 35 có 25 thành viên, 40 cộng tác viên, 70 nhóm cơ sở với 1.019 cộng tác viên, và 79 nhóm kín trên Facebook với 1.325 thành viên. Bên cạnh các lực lượng thường trực, BCĐ 35 còn có thêm đầu mối những người cộng tác từ khắp nơi mà theo cách gọi của họ là “Cộng tác viên 35”. Các cộng tác viên này quy tụ tại nhiều hội nhóm trao đổi kín trên nền tảng Facebook, Zalo và đáng chú ý nhất là ứng dụng Mocha 35, một phiên bản con của ứng dụng nhắn tin Mocha do Viettel Media thuộc Bộ Quốc Phòng phát triển . Theo một bản ghi sớm nhất tìm thấy trên Apptopia, một công ty tư nhân có trụ sở tại Mỹ, cho thấy Mocha 35 có từ 20/12/2019. Ứng dụng này hiện có mặt cả trên nền tảng iOS, Android. Riêng kênh tải ứng dụng Google Play thuộc nền tảng Android, ứng dụng này đã có hơn 100.000 lượt tải xuống. Một nguồn khác ghi nhận dữ liệu tổng lượt tải về ứng dụng này là 320.000 lượt. Cho đến nay, Viettel vẫn luôn cập nhật , nâng cấp ứng dụng này. Lần cập nhật gần nhất được ghi nhận là vào tháng 6/2026. Bên cạnh đội ngũ tuyên truyền thông tin của chính quyền, mạng lưới này còn mở rộng sang những người nổi tiếng, có uy tín trong xã hội với chủ trương sẽ kết nối thêm khoảng 15.000-20.000 người để “làm công tác tư tưởng”. Trong thực tế, trước khi mục tiêu này được đưa vào Nghị quyết 25, suốt thời gian qua, Bộ Công An đã không ngừng nỗ lực quy tụ những người này vào trong các tổ chức cơ quan này tạo lập như Liên minh KOL Việt Nam hay “ Câu lạc bộ Niềm tin số ”.

RFA Vietnamese Trong Nước

Đã qua một ngày trước thời hạn ngày 30/8 mà Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu phải bảo đảm đủ sách giáo khoa cho năm học 2026-2027, phụ huynh tại Hà Nội, TPHCM và nhiều nơi trên cả nước vẫn phải xếp hàng để tìm mua sách giáo khoa (SGK) cho con. Nhiều phụ huynh thậm chí chấp nhận mua sách với giá cao hơn nhiều lần để đảm bảo con mình đầy đủ sách vở trước thềm năm học mới. Sáng 29/8 , Báo Sài Gòn Giải Phóng ghi nhận tại trụ sở Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) ở TPHCM vẫn có đông phụ huynh xếp hàng mua SGK. Một phụ huynh cho biết đây đã là lần thứ năm chị đến mua sách cho con và cháu, nhưng vẫn còn thiếu sách Toán và Tiếng Việt lớp 2. Một học sinh lớp 9 cũng cho biết vẫn thiếu nhiều môn như Công nghệ, Lịch sử - Địa lý, Tin học và Toán tập 2. Có người đăng ký mua sách qua nhà trường nhưng đến khi nhận lại vẫn thiếu. “Em đăng ký mua sách với nhà trường hôm họp phụ huynh rồi chờ tới giờ thì nhận thông báo nhà xuất bản in không kịp nên trường không cung cấp được. Một cái phủi tay sạch sẽ từ NXB giáo dục,” chia sẻ từ một phụ huynh có con đang học lớp 9 với phóng viên RFA. Có người phải đi qua nhiều nhà sách để tìm; thậm chí có phụ huynh phải chấp nhận mua sách trực tuyến với giá cao gấp nhiều lần giá niêm yết. Thông tin thiếu nhất quán về SGK Việc Bộ Giáo dục - Đào tạo (Bộ GD-ĐT) liên tục có những chủ trương và chính sách trong việc cải cách SGK đã khiến cho việc rất nhiều phụ huynh học sinh bị đưa vào thế bị động. Theo ghi nhận của phóng viên RFA, lý do khiến nhiều phụ huynh không mua trước SGK vào thời điểm đầu hè là vì chưa biết bộ sách mới được quy định sử dụng trong năm học mới sẽ là gì. Đặc biệt, sự thiếu nhất quán trong thông tin khiến phụ huynh càng khó xử. Vào ngày 7/7, Bộ GD-ĐT đã ra thông cáo báo chí rằng việc tái sử dụng sách cũ vẫn được khuyến khích thực hiện. Chủ trương cho phép tái sử dụng SGK cũ từng được đưa ra nhằm giảm chi phí và hạn chế lãng phí. Thế nhưng nếu không nói rõ bộ sách, phiên bản, môn học nào có thể tiếp tục sử dụng và trường nào áp dụng, phụ huynh rất dễ rơi vào tình trạng “mua cũng sợ sai, không mua lại sợ con không có sách”. Khi nhiều bộ SGK cùng tồn tại, việc liên tục thay đổi hoặc lựa chọn bộ sách giữa các năm càng khiến thị trường trở nên phức tạp. Những bộ sách cũ vẫn được bày bán tại các nhà sách, trong khi trường học có thể yêu cầu một bộ hoặc phiên bản khác. Một phụ huynh nếu không được cung cấp thông tin rõ ràng sẽ khó có khả năng tự phân biệt đâu là sách còn được sử dụng, đâu là sách không còn phù hợp với chương trình mà con mình đang học. Thêm vào đó, cũng trong văn bản thông cáo báo chí ngày 7/7, Bộ GD-ĐT thông báo bộ SGK mới dùng cho năm học 2026-2027 là bộ sách kết nối tri thức. Còn SGK năm học trước được biên soạn theo hệ thống chân trời sáng tạo và cánh diều. “Hai bộ sách hai năm học theo hai hướng khác nhau mà bảo tái dùng sách cũ thì con tôi học như nào,” một phụ huynh bày tỏ bức xúc với phóng viên RFA. Thêm vào đó, theo các trang báo chính thống của nhà nước đưa tin, Sở GD-ĐT TPHCM đã liên tục thay đổi việc ban hành các kế hoạch về việc sử dụng SGK cho năm học 2026-2027. Từ ngày 19/5, Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu các trường tạm dừng đặt sách để chờ chủ trương về việc cấp miễn phí SGK. Đến ngày 14/7, Sở mới tiếp tục khảo sát nhu cầu mượn sách nhưng chưa có hướng dẫn về việc đăng ký mua như thường lệ, khiến các trường tiếp tục phải chờ. Đến ngày 14/8, UBND TPHCM mới ban hành Kế hoạch 446 về triển khai miễn phí SGK . Sau đó, các trường mới đồng loạt đặt sách với số lượng lớn, trong khi thời điểm năm học mới đã cận kề. Việc thông báo cho phụ huynh tự chuẩn bị sách cũng diễn ra muộn, khiến nhu cầu mua lẻ tăng đột biến. Theo tờ Tiền Phong đưa tin, việc thiếu hụt SGK xảy ra ở cả Hà Nội và các tỉnh thành khác cũng vì lý do chờ đợi các thông báo về loại SGK được phép sử dụng và chính sách miễn phí sử dụng sách. Khi mỗi bên chỉ chịu trách nhiệm cho “phần việc của mình” Điều đáng nói là khi xảy ra thiếu hụt, trách nhiệm dường như đang bị đẩy qua lại giữa các bên. Nhìn vào chuỗi sự việc, trách nhiệm được chia nhỏ đến mức cuối cùng không ai thực sự chịu trách nhiệm cho kết quả cuối cùng. Nhà xuất bản nói đã in đủ và cung cấp cho các đơn đặt hàng gửi đi trước ngày 30/7, theo ghi nhận của báo 24h . Tình trạng thiếu hụt diễn ra trên diện rộng, theo lời lãnh đạo NXB Giáo dục, là vì các trường trên cả nước không gửi yêu cầu sách đúng thời hạn. Trong khi đó, nhà trường lại phụ thuộc vào hướng dẫn và kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo tại địa phương trước khi có phương án thông báo về việc đặt mua SGK tới phụ huynh học sinh. Đáng chú ý, NXBGDVN từng khẳng định đến ngày 15/8 đã hoàn thành cung ứng hơn 220 triệu bản SGK và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, đồng thời cho biết đã đáp ứng đầy đủ và vượt nhu cầu đặt hàng của các trường và địa phương. Nếu nguồn sách tổng thể được tuyên bố là đủ, nhưng đến ngày 29/8 phụ huynh vẫn phải xếp hàng và nhiều học sinh vẫn thiếu từng cuốn sách, thì vấn đề rõ ràng không chỉ nằm ở chuyện “có đủ sách hay không”, mà còn nằm ở khâu phân bổ, dự báo nhu cầu, thông tin và trách nhiệm phối hợp giữa các cấp. Một nền giáo dục muốn giảm áp lực cho học sinh không thể bắt đầu năm học bằng việc khiến cha mẹ các em chạy khắp nơi tìm sách. Càng không thể để một cuốn sách giáo khoa – thứ lẽ ra phải có sẵn trước ngày khai giảng – trở thành cuộc chạy đua về thời gian, tiền bạc và may rủi. Điều phụ huynh cần không phải là những lời giải thích về việc trách nhiệm thuộc về bên nào. Điều họ cần là một hệ thống có khả năng dự báo trước, thông báo rõ, cung ứng đúng và chịu trách nhiệm đến cùng.

RFA Vietnamese Trong Nước

Số 55 trên thân của cây tại đường Nguyễn Huy Tự, phường Hai Bà Trưng, TP. Hà Nội, hay còn gọi là “cây Công lý”, đã bất ngờ bị mất tên trước thềm dịp lễ Quốc Khánh chỉ cách còn hai hôm nữa. Tối ngày 30/8, người dùng mạng xã hội Threads lan truyền hình ảnh con số 55 trên “cây Công Lý” hiện đã biến mất mà không rõ nguyên nhân. Thứ còn vướng lại trên thân cây chỉ là hai vệt đỏ mờ nhạt vẫn còn ẩm nước . “Cây số 55 đường Nguyễn Huy Tự đã bị che đi số cây và trên cao gắn biển số 11. Mình không kịp chụp đã bị một ông lạ mặt quát mắng đuổi”, một người dùng chia sẻ trên mạng xã hội Threads. Bên cạnh đó, một số người khác còn cho biết “vẫn có người canh” tại gốc cây này. “Chiều nay, tôi ra cũng thấy mất số với cả tôi đứng đó mất phút có hai ông nào đứng ở vỉa hè bên kia cứ nhìn chằm chằm vào tôi. Không biết là người dân hay công an ngầm”. Trước sự việc vô lý như vậy, không ít người dùng cũng đã để lại những bình luận bức xúc. “ Vẫn chưa hiểu nổi tại sao họ phải sợ một cái cây ” hay “ một cái chế độ sợ một cái gốc cây vô tri ”, là những nghi vấn của dư luận đặt ra cho chính quyền, mặc dù hiện tại vẫn chưa rõ ai là nguyên nhân ban đầu của hành động này. Số 55 trên thân cây đã bị sơn đè lên. (Mạng xã hội) Có người khác mường tượng những dấu vết còn sót lại trên thân cây như “ hình người mất nửa chân ”, hay “ hình cô gái mặc váy đỏ, mắt đỏ hoét ” vì “ càng xoá lại càng hiện ”. Hoặc cho rằng gốc cây này vốn “ có mắt ” và “ các vong hồn khuất mày khuất mặt ngự ở cái cây 55”, trên hàng cây của con đường Nguyễn Huy Tự “từng chứng kiến tất cả” sự việc đã xảy ra nên sẽ “tìm đúng người mà hỏi tội”. Tại đây, gốc cây từng được đánh số 55 mang tên “công lý” ấy, cách đây hơn một năm trước, vào ngày 25/5/2025, ông Nguyễn Sỹ Cương, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, từng gây ra tai nạn giao thông làm chết một nữ sinh vẫn tuổi đời mới chỉ 18. Phương tiện ông Cương điều khiển lúc đó là chiếc BMW có biển số 30H-369.09 Ở thời điểm xảy ra vụ tai nạn, báo chí nhà nước không đề cập đến tên ông Cương là thủ phạm, đồng thời còn cho biết công an TP. Hà Nội đã xác minh làm rõ vụ việc. Nhưng sau đó đã không có kết quả nào được công bố, vụ việc cũng lắng tiếng suốt hơn một năm đến khi dư luận gần đây một lần nữa khơi dậy sự việc này, biến nó thành một làn sóng “đòi công lý” cho nữ nạn nhân. Làn sóng phản đối lên đến đỉnh điểm khi nhiều người, phần lớn là người trẻ, mang hoa đến tưởng niệm tại gốc “cây công lý” số 55, và các hình ảnh vụ tai nạn, hay chân dung ông Nguyễn Sỹ Cương xuất hiện rộng khắp trên các trang mạng xã hội như Facebook, Threads. Đến mức này, chính quyền mới thực sự vào cuộc mở lại hồ sơ vụ án. Thay vì phải chịu trách nhiệm vì hành vi của mình, ông Nguyễn Sỹ Cương lại được miễn trách nhiệm hình sự vì do “ vô ý ”, “đã thành khẩn khai báo”, và gia đình nạn nhân “đã tự nguyện hòa giải”. Chính quyền cũng ra sức dập tắt làn sóng phản đối này. Lực lượng công an, dân phòng được điều động ra gác tại “cây công lý” để ngăn chặn người dân đến đặt hoa tưởng nhớ nạn nhân, hay bất kể hành động nào khác quay phim, chụp ảnh để lan truyền trên mạng xã hội. Đồng thời, trên các không gian mạng xã hội đã có hàng triệu bài viết có nội dung liên quan đến vụ việc này đã bị xóa, hoặc bị chặn hiển thị tại Việt Nam. Và trong số này, không ít người đã bị công an triệu tập làm việc hoặc chịu bị xử phạt hành chính . Cây số 55 trên đường Nguyễn Huy Tự sau vụ tai nạn, và cách ứng xử trên của chính quyền, đã trở một biểu tượng của “công lý”. Nhiều người truyền tai nhau rằng “nơi này “ rất linh thiêng , dân oan cứ đến đây mà đòi công lý”, rằng: “Các cụ ngày xưa ai cũng biết gốc cây Tân Trào, Các cháu ngày nay ai cũng biết gốc cây Công Lý”.

RFA Vietnamese Trong Nước

Duyệt chủ trước đầu tư trước rồi mới tính thêm chi phí sau. Chỉ hơn 18 tháng phê duyệt, Quốc hội tiếp tục cho tăng vốn đầu tư hơn 86.100 tỷ đồng, tương đương khoảng 3,3 tỷ USD ở dự án đường sắt trọng điểm nối với Trung Quốc. Tại phiên họp sáng ngày 24/8, với 92% số đại biểu đồng thuận, Quốc hội thông qua việc điều chỉnh, nâng tổng vốn đầu tư của dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng lên 289.339 tỷ đồng. So với thời điểm Quốc hội phê duyệ t chủ trương ban đầu vào ngày 19/2/2025 cũng với số phiếu tán thành gần như “tuyệt đối”, dự án đã tăng thêm 42,4% tổng chi phí. Lý do tăng vốn là gì? Ông Trần Hồng Minh, Bộ trưởng Bộ Xây Dựng cho biết cụ thể chi phí tăng thêm bao gồm: Chi phí đầu tư trang thiết bị và xây lắp 51.210 tỷ đồng Tiền chi cho công tác giải phóng mặt bằng 34.849 tỷ đồng Tiền thuê quản lý dự án, tư vấn và chi phí khác phát sinh 163 tỷ đồng Chi phí dự phòng cập lại giảm 114 tỷ đồng. Trong khi ở phương án điều chỉnh gần đây, diện tích đất sử dụng cho dự án này đã giảm đáng kể từ khoảng 2.632 ha xuống 2.075 ha, tức giảm hơn 550 ha. Bên cạnh ngân sách từ trung ương, theo thông cáo báo chí của Bộ Tài Chính trước đó vào ngày 3/8, các địa phương cũng dự kiến trích ra khoảng hơn 32.500 tỷ đồng riêng cho dự án này. Nói về lý do kiến nghị tăng vốn, Bộ Xây Dựng giải trình rằng lý do khách quan đến từ định hướng tăng trưởng hai con số, và do việc sáp nhập địa giới hành chính đã làm thay đổi quy hoạch vùng. Còn về khía cạnh chủ quan, cơ quan này nêu rằng “ chưa lường hết được các vấn đề phát sin h” vì đơn vị tư vấn, chủ đầu tư, cơ quan thẩm định “chưa tích lũy đủ kinh nghiệm thực tiễn” làm dự án có quy mô lớn tương tự. Trả lời RFA, tiến sĩ Nguyễn Quang A, cho rằng “ở hầu hết các dự án đầu tư công tại Việt Nam, việc tăng vốn là chuyện thường tình. Với dự án này, tôi không rõ lắm vì sao họ lại tăng vốn như vậy, họ nói điều chỉnh như vậy thì không biết là có thêm km đường sắt nào không. Còn nếu không mà độ dài vẫn như trước đây thì tăng vốn như vậy là tăng kinh khủng.” “Câu chuyện đội vốn, nó chứng tỏ rằng năng lực hoạch định hoặc vẽ ra vạch là kém. Ngoài ra còn là câu chuyện liên quan đến giá cả, khả năng là những người lập dự án này ban đầu đã bỏ bớt ra một phần chi phí chỉ vì họ mong muốn dự án được thông qua. Đến khi Quốc hội đã thông qua như vậy rồi thì điều chỉnh lại sau, lúc đó đỡ mang tiếng vì đã dâm lao thì phải theo lao. Đó là căn bệnh thường xuyên xảy ra từ rất lâu, và dự án này có thể cũng như thế”, chuyên gia này nhân định. Khi phân tích về nguyên nhân bị đội vốn, tiến sĩ Nguyễn Quang A nêu đánh giá “trong một nhà nước dân chủ thì pháp luật sẽ minh bạch hơn và báo chí hoạt động độc lập, nhất là báo làm phóng sự điều tra. Bên cạnh đó còn có các tổ chức xã hội độc lập có thể tham gia giám sát, cùng với các cơ quan giám sát khác của nhà nước đan chiếu lẫn nhau, nghĩa là cơ quan này sẽ moi móc chuyện của cơ quan khác. Nhưng đối với Việt Nam, cơ chế giám sát hiện chưa có hoặc đã bị méo mó nên nguy cơ tham những trong các dự án như này là rất nhứt nhói”. “Ai nắm tiêu chuẩn, người đó nắm được lợi thế” Cho đến nay, Chính phủ chỉ mới công bố cơ cấu tổng mức đầu tư và một số nhóm chi phí lớn, trong khi hồ sơ đơn giá cho từng gói thầu ở dự án này, cũng như tình hình giải ngân chi phí đầu tư thực tế, vẫn chưa được đề cập. Nhưng được biết trong tổng số vốn đầu từ, có khoảng 179.737 tỷ đồng dự kiến sẽ được huy động bằng vốn vay từ Trung Quốc. “Đây là vay thương mại hay vay dài hạn, không biết rằng họ có công khai rõ ràng không. Nếu không thì đó là một chuyện vết từ trước đến nay. Kể cả vay ODA, thường các nước cho vay thường sẽ cung cấp các dịch vụ thương mại, tư vấn hay thẩm định, v.v.Rất đáng tiếc với khoản vay vốn như này, thì người ta không cung cấp thông tin đầy đủ, tính minh bạch rất hạn chế”, tiến sĩ Nguyễn Quang A nhận định. Đáng chú ý, với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Trung Quốc cũng được thuê là các bên tư vấn trong liên doanh làm dự án này. Theo đó, từ tháng 9/2025, Trung Quốc đã tiến hành lập nghiên cứu khả thi bàn giao dự thảo báo cáo cho Chính phủ Việt Nam vào tháng 3/2026. Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam đã thống nhất thay đổi kỹ thuật xây dựng đường sắt ở dự án này, chuyển từ mạng mét 1.000 mm cũ sang khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, tương thích trực tiếp với mạng lưới đường sắt hiện hành tại Trung Quốc. Để từ đó,nước này lạc quan cho rằng “tiêu chuẩn đường sắt Trung Quốc đang đi ra thế giới” khi dẫn chứng lập luận của họ qua trường hợp ở dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng của Việt Nam. “Ai nắm tiêu chuẩn, người đó nắm được lợi thế”, giáo sư Qi Huaigao, phó hiệu trưởng Viện Nghiên cứu Quốc tế thuộc Đại học Fudan Trung Quốc, bình luận . Theo vị chuyên gia này, Trung Quốc đang tạo ra tiêu chuẩn riêng trong cơ sở hạ tầng giao thông nhằm giúp các quốc gia trên thế giới tăng cường hợp tác trong lĩnh vực logistic, cùng như hỗ trợ kết nối với hạ tầng đường sắt ở Trung Quốc. Trong những năm gần đây, theo Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI), chính quyền Đảng Cộng Sản Trung Quốc đang tăng cường mở rộng mạng lưới đường sắt ra ít nhất bốn hướng địa lý đồng thời, mà nước này gọi là “sáu hành lang, sáu tuyến đường, và nhiều quốc gia và cảng biển”, với tổng vốn đầu tư lên tới hàng chục tỷ đô la Mỹ. Riêng khu vực Đông Nam Á, nơi đang đặt lộ trình cho tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hướng về Việt Nam, giới chức của nước này xếp khu vực này vào cánh phía Đông qua việc “xây dựng các khu vực vực thí điểm điểm cộng đồng chung vận mệnh tại bán đảo Đông Dương” dựa trên mạng lưới đường sắt xuyên Á của Trung Quốc. Theo đó, hệ thống hành lang này sẽ bắt đầu từ khu vực Côn Minh và Nam Ninh của Trung Quốc, đi qua Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanmar, Thái Lan, Malaysia rồi sau cùng là hướng tới Singapore. Nhà thầu Trung Quốc sẽ tham gia làm dự án Về chuyện ai sẽ làm chủ thầu cho dự án này, căn cứ theo Nghị quyết số 187 (có hiệu lực từ ngày 19/2/2025), văn bản này cho phép cơ chế áp dụng hình thức chỉ định thầu trong các gói thụ thuộc dự án đầu tư. Đồng nghĩa với việc các nhà thầu không nhất thiết phải thông qua đấu thầu cạnh tranh công khai, mà vẫn được nhận thầu theo chỉ định như một cơ chế đặc thù. Với phương án ở dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Chính phủ Việt Nam dự kiến sẽ lựa chọn 4-5 nhà thầu Trung Quốc liên danh với doanh nghiệp Việt Nam để thi công thành phần 2 , tức phần đầu tư xây dựng công trình đường sắt chính từ Lào Cai tới Hải Phòng. Việc lựa chọn nhà thầu sẽ diễn ra từ tháng 9/2026, sau đó sẽ triển khai thi công từ tháng 12/2026 đến năm 2030. Về việc này, tiến sĩ Nguyễn Quang A đưa ra hai góc nhìn. “Điểm thứ nhất, Trung Quốc bây giờ đi sau Châu Âu, Nhật, rất nhiều - đó là dự án đường sắt cao tốc; nhưng về độ dài của tuyến đường sắt thì họ đang ở hàng vị thế đầu thế giới. Điểm thứ hai nữa là về giá cả, cũng một gói thầu, nhưng có thể Trung Quốc đưa ra giá rẻ hơn hẳn thì việc Chính phủ lựa chọn họ là chuyện có thể hiểu được. Một mặt khác, đối với các nhà thầu tiên tiến phương Tây, họ làm việc tương đối rạch ròi nên khả năng được chấm bút rất khó, còn Trung Quốc thì dễ hơn rất nhiều”. Trước đó, vào tháng 4/2026, trong chuyến thăm tới Trung Quốc, Tổng Bí thư Tô Lâm, nay kiêm thêm chức vụ Chủ tịch nước, đã ký kết bản tuyên bố chung với nước này, mà trong đó có nêu rằng “hai bên nhất trí đẩy nhanh việc điều chỉnh chiến lược phát triển, thực hiện Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường và kế hoạch hợp tác trong khuôn khổ Hai hành lang, một vòng tròn kinh tế”. Theo đó, Trung Quốc sẽ “hướng dẫn các doanh nghiệp chất lượng cao của Trung Quốc tham gia xây dựng” ở dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, bên cạnh việc cung cấp vốn vay và hỗ trợ công nghệ, đào tạo nhân lực. Ngoài ra, Việt Nam từ cuối năm 2023 đến nay còn đã ký ít nhất 12 văn kiện về hợp tác đường sắt với Trung Quốc. Bài học “xương máu” của những dự án có liên quan tới Trung Quốc Đây không phải lần đầu tiên xảy ra tình trạng một dự án đầu tư đường sắt của Việt Nam hợp tác với Trung Quốc bị đội vốn lên hàng nghìn tỷ đồng. Bài học “xương máu” trước đó nằm ngay ở dự án đường sắt nội đô Cát Linh - Hà Đông ở TP. Hà Nội. Dự án này do nhà thầu Trung Quốc đảm nhận, đã bị đội vốn lên 886 triệu USD, tăng khoảng 60% dự toán ban đầu. Trong khi đó, Cát Linh - Hà Đông chỉ là dự án đường sắt ở tầm quy mô đô thị, không đạt tầm cỡ như dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng ở hiện tại với quy mô liên vùng. Ở hai dự án nói trên, điểm chung nhất của các dự án này là đều có vốn vay từ Trung Quốc, đồng thời xuất hiện tình trạng đội vốn sau khi đã có chủ trương đầu tư - một yếu tố trực tiếp làm gia tăng nợ công của Việt Nam. Theo số liệu từ Bộ Tài Chính, tính đến năm 2026, Việt Nam có tổng nợ công được dự báo tương đương khoảng 36% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), trong đó, nghĩa vụ nợ đến hạn trả là gần 535.000 tỷ đồng . Đồng thời, Chính phủ cũng đã có kế hoạch vay thêm tối đa gần 970.000 tỷ đồng, bao gồm 60% để bù đắp bội chi và 39% để trả nợ gốc, chỉ 1% còn lại được dùng cho nước ngoài vay lại.

RFA Vietnamese Trong Nước

Công ty Vinhomes của tỷ phú Phạm Nhật Vượng sắp đến sẽ ghi nhận trực tiếp doanh thu hơn 40.000 đồng từ giao dịch kinh doanh với các công ty trong hệ sinh thái Tập đoàn Vingroup. Theo ghi nhận tại báo cáo tài chính Quý 2/2026 , các khoản doanh thu nói trên, sau đây tạm gọi là “ doanh thu trong tương lai ”, đang tồn tại dưới dạng “tiền của người mua trả tiền trước” (nghĩa vụ đối với khách hàng), nằm trong tổng nợ phải trả. Khoản doanh thu tương lai này bao gồm hơn 39.982 tỷ đồng từ khoản thu ngắn hạn và hơn 1.810 tỷ đồng từ khoản thu dài hạn ( mục 32.1 ). Cụ thể trong đó: Tập đoàn mẹ Vingroup đóng góp hơn 16.500 tỷ đồng; Công ty “anh em” Vinpearl, một công ty con của Vingroup hoạt động trong lĩnh vực nghỉ dưỡng, đóng góp hơn 22.950 tỷ đồng Công ty Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (VEFAC), đơn vị chuyên tổ chức sự kiện và là công ty thành viên của Vingroup, đóng góp hơn 2.340 tỷ đồng. Hầu hết các doanh thu trên theo diện “nhận ứng trước theo các hợp đồng xây dựng”, tức là tiền mà Vinhomes thu được về từ hoạt động kinh doanh bất động sản. Trong quý hiện tại, công ty Vinhomes có doanh thu được đánh giá là “ lập kỷ lục chưa từng có ” với hơn 52.720 tỷ đồng. Chiếm hơn 91% doanh thu đến từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản và tổng thầu xây dựng ( mục 27.1 ). Vinhomes là công ty con thuộc Tập đoàn Vingroup của ông Phạm Nhật Vượng. Đây là một trong những công ty được mệnh danh là “ cỗ máy in tiền ” vì nguồn thu chủ yếu của Vingroup do công ty con này mang lại. Theo thống kê từ các báo tài chính trước đây của Vinhomes, một phần doanh thu đáng kể thường tới từ các hoạt động kinh doanh nội bộ giữa các pháp nhân liên quan dưới quyền của ông Phạm Nhật Vượng. Đơn cử trước đó, hệ sinh thái Vingroup tạo ra hơn 23.350 tỷ đồng doanh thu tương lai vào năm 2025 ( mục 37.2 ) và gần 10.000 tỷ đồng vào năm 2024 ( mục 37.2 ). Vinhomes không phải là công ty duy nhất ghi nhận doanh thu theo kiểu này. Một số công ty khác trong hệ sinh thái Vingroup cũng xuất hiện tình trạng tương tự, hay nói khác đi, về bản chất ông Phạm Nhật Vượng chỉ đang “ móc tiền từ túi này để bỏ sang túi nọ ”. VinFast, công ty sản xuất xe điện thuộc Vingroup, nhiều lần công bố doanh thu tăng đều qua mỗi năm, nhưng phần lớn doanh thu này đến từ nội bộ. Mà ở đó, công ty Green SM (GSM), pháp nhân của riêng ông Vượng là một khách hàng lớn của VinFast, và được xác định là một trong những “ mũi nhọn ” trong chiến lược kinh doanh dài hạn của vị tỷ phú này. Theo đó, chỉ trong vòng 2 năm, từ năm 2023 - 2024, GSM đã ký kết hợp đồng để mua lại 30.000 xe điện, 20.000 xe tay ga điện của VinFast. Riêng năm 2023, VinFast đã bán 20.000 xe điện cho GSM. Cũng trong năm này, công ty ghi nhận hơn 20.000 tỷ đồng doanh thu mà chủ yếu từ các giao dịch với VinFast. Còn ở năm 2024, hơn 70% trong số 35.000 xe VinFast bán ra là do GSM mua và 10% là bán cho các công ty khác trong hệ sinh thái Vingroup. Trong Quý 3/2025, GSM tiếp tục đóng góp khoảng 26% doanh số cho VinFast. Đến tháng 5/2026, VinFast tiếp tục ký thỏa thuận sẽ bán khoảng 1 triệu ô tô điện và 4 triệu xe máy điện cho GSM giai đoạn 2026–2030.

RFA Vietnamese Trong Nước

Nêu quan điểm trước những vấn đề của xã hội, một Tiktoker ở tại TP.HCM bị công an “ bắt khẩn ” với cáo buộc “đăng clip xúc phạm lãnh đạo” của thành phố. Tiktoker này là bà Lê Thị Hiểu, sinh năm 1983, cự ngụ tại tỉnh Ninh Bình. Vào ngày 22/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TPHCM bắt tạm giam bà Hiểu để điều tra về hành vi “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Giới chức trách xác định rằng bà Hiểu đã sử dụng tài khoản có tên “QuyHoi” trên mạng xã hội Tiktok để đăng tải nhiệu nội dung video bị cáo buộc là “sai sự thật, xuyên tạc chính sách của Đảng, Nhà nước” và “công kích, xúc phạm nguyên lãnh đạo TP.HCM”. Tuy nhiên, phía công an lại không nói rõ bà Hiểu đã nói gì, cũng như việc họ đã dựa trên những căn cứ nào để đưa ra cáo buộc đối với bà Hiểu. Trước đó trong video đăng tải của mình, bà Hiểu tự nhận mình là “một người ít học”, trước khi đưa ra góc nhìn cá nhân. Bà cho rằng lý do hơn 38.000 doanh nghiệp ở TP. HCM đóng cửa đến từ việc bất cập ở câu chuyện thuế doanh nghiệp và vấn nạn cán bộ tìm cách “ép thuế” để nhận tiền hối lộ. “Các ông đè người ta quá, bóp người ta quá, thu quá nhiều thuế. Rồi nay kiểm tra, mai kiểm tra, xong bắt đầu tìm cách để soi. Thằng bé thì đớp miếng bé, thằng to thì đớp miếng to. Thằng bé thì chui vào kiểm tra rồi yêu cầu hối lộ. Xong bắt đầu đến thuế, tìm cách thu thuế rồi tìm cách ép thuế. Người ta làm ăn không có lãi thì người ta chả rút khỏi thị trường.” Từ câu chuyện thuế của doanh nghiệp, bà Hiểu cũng tự thấy mình như nhiều người dân khác, cảm nhận bản thân “là người làm giàu cho đất nước, tạo ra tất cả các sản phẩm và tài sản cho đất nước”, nhưng lại chưa nhận lại quyền lợi thỏa đáng. “Người dân chúng tôi được cái gì? Được thu hồi đất mà không được chia đất, chia nhà. Khi thu hồi đất, các ông bố thí chúng tôi chỉ một tí ti thôi, giống như kiểu bố thí, như kiểu vứt cho cái mớ rau úa vậy. Tại sao các ông có quyết định thu hồi đất mà trong khi thu hồi đất, các ông không xem xét gia đình nhà đấy có bao nhiêu người, những người đấy đã có đất ở hay chưa? Các ông thu một sào của chúng tôi thì ít nhất các ông phải trả cho chúng tôi một suất đất. Nhưng không, các ông thu hết, thu sạch. Doanh nghiệp cũng thế thôi. Các ông cho người ta mở doanh nghiệp ra. Khi thấy doanh nghiệp người ta làm ăn được, các ông tìm cách vào để làm gì? Kiểm tra, đủ các loại kiểm tra. Ví dụ người ta vi phạm thì lại không theo luật để xử phạt hay tìm cách để cải thiện, mà các ông lại tìm cách để móc túi doanh nghiệp." Ngoài ra, bà Hiểu cũng yêu câu Quốc hội Việt Nam, cơ quan quyền lực nhất để đại diện cho quyền lợi của người dân, cần ưu tiên giải quyết các vụ án “oan sai” đang diễn ra trên khắp cả nước. Vì chỉ có như vậy, Quốc hội mới thực sự mang lại được “niềm tin cho dân dân”. Theo ghi nhận, hiện nay tài khoản của bà Hiểu đã không còn hoạt động. Sau khi bị bắt, hình chụp trực diện khuôn mặt bà Hiểu, cùng các cảnh ngồi làm việc với công an được nhiều trang thông tin truyền thông của nhà nước lan tỏa rộng rãi trên không gian mạng. Trong số này, đáng chú ý nhất là việc Công an TP. HCM cho phát hình trực tiếp nội dung bà Hiểu thú tội trên truyền trình, cũng như khoảng khắc công an đọc biên bản luận tội và cho tay bà vào còng số tám. Bà Hiểu thuộc hàng trăm trường hợp gần đây bị công an triệu tập, hoặc bắt giam chỉ vì bày tỏ quan điểm cá nhân. Đa số bị cáo buộc theo Điều 331, Bộ Luật Hình sự năm 2015 về “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. Ông Hồ Chí Minh, người sáng lập ra đảng Cộng sản Việt Nam, đương thời cũng từng nói rằng “Dân chủ là làm sao cho dân mở miệng, đừng để cho dân sợ không dám mở miệng, nhưng điều đáng lo hơn nữa là khiến dân không thiết mở miệng”. Trong những lời di huấn để lại, ông Hồ luôn căn dặn lấy “ đạo đức làm gốc ”, “mỗi đảng viên và cán bộ” phải thật sự “xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân”. Còn ngược lại, nếu “xa dân, làm trái lòng dân”, để “ dân oán ” thì “ về mặt chính trị là thất bại ” vì sở dĩ “lịch sử đã chứng minh , có áp bức thì có đấu tranh”,

RFA Vietnamese Trong Nước

Sau khi VTV làm bản tin về vụ tai nạn của ông Nguyễn Sỹ Cương, hàng loạt bài báo chính thống đã đồng thanh đưa tin: “Phát hiện âm mưu kích động, gây rối trong vụ liên quan đến ông Nguyễn Sỹ Cương”, “Cẩn trọng với các thông tin xấu độc trên mạng xã hội liên quan vụ tai nạn giao thông xảy ra trên đường Nguyễn Huy Tự”. Thông điệp trên rõ ràng có mục đích khiến người đọc lo sợ và chuyển hướng dư luận. Nhưng liệu các bạn GenZ bây giờ có dễ bị định hướng bởi nhà nước như trước đây? “Đã nói rồi. Công lý ở Việt Nam chỉ là diễn viên hài. Trước đây mình cũng lạc quan về đất nước, còn bây giờ chỉ muốn xuất ngoại càng nhanh càng tốt”. Một bạn trẻ đã bình luận như trên sau khi biết rằng Nguyễn Sỹ Cương, người đã lái xe BMW tông chết nữ sinh Đỗ Ngọc Phương Thùy ở Hà Nội, được miễn trừ trách nhiệm hình sự. Dư luận phẫn nộ, nhất là các bạn trẻ. Sau đó, hàng loạt nội dung quy chụp bắt đầu xuất hiện, gọi làn sóng phản đối là “cách mạng màu, chống phá chính quyền”, hay đơn thuần là “GenZ chưa trải sự đời”. Từ lâu, nhà nước đã công khai thừa nhận sự tồn tại của hơn 10,000 người trong “ Lực lượng 47” . Đây là nhóm nhân sự dùng để định hướng dư luận trên không gian mạng, và chống lại những thành phần nhà nước cho là “thế lực thù địch”. Mới đây trên Reddit, một thành viên đã chia sẻ trên diễn đàn Vozforums về việc các dân quân tự vệ bị ép phải báo cáo những bài viết và clip liên quan đến vụ tai nạn của ông Nguyễn Sỹ Cương: “Chào mọi người, mình là 1 dân quân tự vệ đang làm việc tại TPHCM. Chuyện là vừa rồi ban chỉ huy bên mình ra lệnh cho tất cả lực lượng dân quân đi báo cáo xấu những video và bài viết liên quan đến vụ việc tông xe này. Đặc biệt là những bài giới trẻ đặt hoa tưởng nhớ nạn nhân hay những bài viết lên án người gây tai nạn”. Phóng viên RFA đã tìm cách liên lạc với chủ nhân bài viết nhưng chưa được phản hồi và bài đã bị xóa. Cộng với mạng lưới fanpage và KOL , mỗi khi xuất hiện thông tin có thể ảnh hưởng tiêu cực tới nhà nước, đội quân này sẽ tung ra các thông tin nhằm định hướng công chúng. Một bạn trẻ ở Sài Gòn làm việc trong mảng quảng cáo thông qua các Tiktoker và fanpage, đã trả lời phóng viên RFA như sau: “Ở Việt Nam chỉ có khoảng chục hệ thống kênh truyền thông lớn thôi, như là Theanh28, Beat, SChannel, VCCorp, Ngoa. Họ đều đăng tin giống nhau cùng thời điểm. Ai làm trong mảng này cũng biết. Như vụ ông Nguyễn Sỹ Cương vừa rồi. Gần như không có fanpage nào đăng. Tự nhiên hàng loạt những page như Insight Mất Lòng đăng “Tối nay 7pm, VTV sẽ làm rõ vụ việc liên quan đến tai nạn ở đường Nguyễn Huy Tự”. Nó rất hiển nhiên vì sao lại trùng hợp tới vậy". Đây được cho là cách chính phủ Việt Nam định hướng dư luận và kiểm soát truyền thông phi chính thức. Thay vì sử dụng báo chí chính thống, hàng loạt các fanpage và KOL có lượng người theo dõi lớn, sẽ nói thay. Chính phủ cũng không hề che giấu kế hoạch này. Theo báo Lao Động , vai trò của KOL “Không chỉ là truyền tải thông tin, mà còn là diễn giải, định khung và tạo cảm xúc cho công chúng”. Nói cách khác, truyền thông chính phủ bây giờ không chỉ là VTV hay các tờ báo, mà còn là các Tiktoker và fanpage tư nhân. Để đối phó với các cuộc khủng hoảng truyền thông, một cách được sử dụng phổ biến là chụp mũ “3 que”, “phản động”, “chống phá”, “chia rẽ” hoặc “cách mạng màu” cho những ai dám lên tiếng. Đây là vài ý kiến mang tính chụp mũ trên mạng xã hội: ● “Tôi mong nhà nước ta nên ra luật không cho phép người dưới 17 tuổi dùng mạng xã hội. Các độ tuổi thích thể hiện bản thân và dễ bị kích động, dễ bị dắt mũi”. ● “Tôi biết là các bạn yêu nước và muốn công lý được thực thi, nhưng các hành động của các bạn cũng gián tiếp mở đường cho bọn phản động lợi dụng”. Trước đây, những nhận xét này có thể làm nhiều bạn trẻ e ngại, nhưng như RFA đã ghi nhận trong bài “Liệu GenZ có còn sợ nhãn dán phản động?” , bây giờ GenZ không còn quá lo sợ nữa, mà họ còn phản biện mạnh mẽ. Trên trang Tifosi, một fanpage lớn thân chính quyền, đã viết: “Liệu lũ chúng nó có thực sự là vì gia đình nạn nhân không? Lũ chúng nó gào lên rằng tôn trọng, bảo vệ, hỗ trợ gia đình?” Ở phần bình luận, nhiều độc giả bắt đầu đặt câu hỏi về vụ tai nạn do ông Nguyễn Sỹ Cương gây ra: “Sao lại dùng từ “lũ” nhỉ? Bênh gì ghê vậy. Người dân thường chắc không được như thế này đâu”. “Ông này trắng án là vô lý. Nếu là dân đen thì tù mọt gông rồi”. Các bạn GenZ bây giờ đã có thể tự suy luận để tìm ra câu trả lời của riêng mình. “Bây giờ, quán cà phê nào chứa chấp TLTV, mình sẽ đánh giá 1 sao,” một người nêu quan điểm của mình trên Threads. TLTV là viết tắt cho “Thăng Long TV,” một cá nhân có quan điểm thân chính quyền, hay lui tới các quán cà phê để thực hiện các cuộc livestreams nói về chính trị. Khi được hỏi về các bạn trẻ tặng hoa ở gốc cây, TLTV đã gọi họ là “cái đám chúng nó, 2008, kích động. Bà con nên cảnh giác”. Hiện tại, không có một thống kê nào để đo lường mức độ tin tưởng của GenZ đối với truyền thông chính phủ. Nhưng nhìn số lượng bài chia sẻ về “Nguyễn Sỹ Cương” và đọc các bình luận, chúng ta có thể lạc quan nhận xét rằng thế hệ trẻ bây giờ biết đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời. “Từ lâu rồi, mình không tin tưởng chính phủ nữa,” Hiền (tên đã được thay đổi) trả lời phóng viên RFA khi được hỏi về mức độ tin tưởng vào truyền thông nhà nước. Cô giải thích thêm, “Hồi lớp 11, mình đi học thêm và bị người ta giật cái iPad ở ngoài đường. Xong em đi tới Công An để báo cáo. Nhưng điều em nhận lại là thái độ thờ ơ. Họ như không quan tâm. Họ cứ hỏi là bị giật ở đâu, đường nào. Còn nhiều chuyện khác nữa như khi làm giấy tờ, CSGT vòi tiền”. Còn khi được hỏi về VTV hay những kênh như Thăng Long TV, Hiền nói tiếp: “Mình học ngành marketing. Mình được dạy là nếu bạn muốn nhận xét một cái gì đó, bạn phải dựa vào bằng chứng và số liệu cụ thể. Những ai mà nói mà không đưa ra bằng chứng hay số liệu gì, thì mình sẽ rất hoài nghi. Chứ đừng nói gì đến những ai mà chửi bới”. Dưa Leo là một YouTuber đã có hơn một triệu người đăng ký, một thành tựu lớn đối một người đã bị nhà nước phạt 7.5 triệu đồng vì “đăng clip sai sự thật” và thường xuyên bị gọi là “phản động”. Gần đây đã có không ít người công khai ủng hộ. Trên Threads , một bạn đã nêu quan điểm: “Đây là Dưa Leo, anh bị bôi nhọ là phản động, ba que. Việc anh ấy làm là lên lán cho bất công và ngăn chặn tàn phá thiên nhiên”. Lời tâm sự đơn giản này đã nhận được hơn 1,000 lượt tim. Còn trên Facebook, một trong các trang về chính trị phản biện tăng trưởng nhanh nhất trong một năm vừa qua là “Bàn Tròn Chính Trị Việt Nam ”. Với hơn 434,000 người theo dõi và hơn 156 triệu lượt xem trong 28 ngày qua, họ đã trở thành một diễn đàn để phản biện những thông tin của nhà nước và là nơi để không ít người trẻ tìm tới để tham gia thảo luận. Đây là một thành tựu đáng nể và dấu hiệu cho thấy dư luận đã cân bằng hơn trước đây. Để so sánh, Tifosi, một trang nổi tiếng với góc nhìn thuận với chính phủ, đang có 406,000 người theo dõi. Những con số trên có thể chưa đủ thuyết phục để nói rằng giới trẻ Việt Nam đã thay đổi góc nhìn chính trị. Nhưng nó cũng là dấu hiệu cho thấy GenZ bây giờ không còn ngại nêu quan điểm nữa, ít ra là khi ở trên mạng. Và với sự xuất hiện của các trang phản biện trong thời gian gần đây, rõ ràng truyền thông chính phủ không còn có thể dễ dàng định hướng GenZ được nữa.

RFA Vietnamese Trong Nước

*Cập nhật lúc 21:08 ngày 24 tháng 8 năm 2026 giờ Việt Nam. Tổng nợ của Tập đoàn Vingroup chính thực vượt hơn một triệu tỷ đồng, tăng hơn gấp rưỡi chỉ sau một năm. Theo báo cáo tài chính Quý 2/2026 của Vingroup, công bố mới đây vào ngày 30/7, Vingroup hiện có tổng nghĩa vụ nợ phải trả gần 1.230.000 tỷ đồng. Mức này tăng khoảng 53% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, chiếm khoảng 70% tổng nợ xuất phát từ mảng bất động sản của Vinhomes. Cụ thể, cơ cấu của khoản nợ này bao gồm: hơn 355.755 tỷ đồng nợ vay, hơn 192.430 tỷ đồng nợ khách hàng, gần 341.957 tỷ đồng nợ đối tác và phần còn lại là nợ hoạt động của doanh nghiệp. Trong những năm gần đây, Vingroup hiện đang mở rộng và đẩy nhanh tốc độ triển khai nhiều dự án bất động sản trên cả nước. Vốn huy động cho các dự án này chủ yếu từ nguồn nội địa thông qua kênh phát hành trái phiếu và nợ vay. Về vốn từ hoạt động phát hành trái phiếu, Công ty TNHH Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), một công ty thuộc Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank), đóng vai trò là bên thu xếp vốn lớn nhất cho Vingroup với khối lượng trái phiếu nhận phát hành hơn 73.200 tỷ đồng ( mục 23.2.2 ). Về vốn vay, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB) là chủ nợ lớn nhất với vốn cho vay dài hạn gần 17.000 tỷ đồng ( mục 23.2.1 ). Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) cũng điểm mặt trong danh sách chủ nợ với vốn cho vay hơn 6.860 tỷ đồng, kế đến là các đơn vị khác như Ngân hàng TMCP Tiên phong (TPBank) cho vay hơn 3.340 tỷ đồng và Ngân hàng TMCP Phát triển TP.HCM (HDBank) gần 2.845 tỷ đồng, v.v. Với số vốn huy động nói trên, Vingroup hiện đang có nghĩa vụ đáo hạn hơn 137.278 tỷ đồng trong thời hạn 12 tháng ( mục 23.1 ). Tập đoàn Vingroup là một trong số các doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam do ông Phạm Nhật Vượng là người sáng lập, và hiện là chủ tịch hội đồng quản trị của tập đoàn này. Tính đến tháng 6/2026, Vingroup hiện duy trì vốn sở hữu, phần tài sản thực sau khi đã trừ nợ, khoảng hơn 274.000 tỷ đồng. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử hoạt động, tổng nợ của Vingroup được ghi nhận vượt hơn triệu tỷ đồng. Mặc dù trước đó vào tháng 5/2026, công ty con VinFast, đơn vị phụ thuộc nguồn lực tài trợ tài chính từ Vingroup, đã thực hiện tái cấu trúc mảng sản xuất ở tại Việt Nam. Thương vụ này có giá trị định giá khoảng 13.300 tỷ đồng, tương đương 530 triệu USD. Qua đó, nợ của VinFast sẽ được chuyển toàn bộ cho các bên đối tác nhận chuyển nhượng. Tại thời điểm tái cấu trúc, VinFast có tổng nợ hơn 285.100 tỷ đồng ( trang 6 ). Lãnh đạo của VinFast khi đó từng cho rằng “báo cáo tài chính hợp nhất của Tập đoàn Vingroup sẽ tươi sáng hơn rất nhiều” vì do “Vingroup không phải gánh 50% tổng nợ của VinFast (theo tỷ lệ sở hữu) như trước nữa”. *Đính chính: tổng nợ của Vingroup sau hơn một năm đã tăng hơn gấp rưỡi, thay vì gấp đôi như đưa tin trước đây.

RFA Vietnamese Trong Nước

Hơn 93.400 tỷ đồng là con số mà Tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đã tạm ứng cho chính quyền để giải tỏa mặt bằng chỉ trong 6 tháng đầu năm nay. Theo báo cáo tài chính Quý 2/2026 , công bố vào ngày 30/7, số liệu ghi nhận cho thấy Vingroup đã tạm ứng 93.419.917 triệu VND ( mục 7 ) cho công tác giải phóng mặt bằng, tăng khoảng 2,53% so với thời điểm đầu năm. Cách đây tròn một năm trước, vào Quý 2/2025, tập đoàn cũng đã chi hơn hơn 96.600 tỷ đồng ( mục 9 ) cho công việc này. Năm Giá trị (triệu VND) Tài liệu trích dẫn Quý 2/2026 93.419.917 mục 7 , BCTC Vingroup Q2/2026 2025 91.118.012 mục 9 , BCTC Vingroup 2025 2024 65.780.534 mục 9 , BCTC Vingroup 2024 2023 39.582.598 mục 9 , BCTC Vingroup 2023 2022 34.332.810 mục 9 , BCTC Vingroup 2022 2021 697.593 mục 9 , BCTC Vingroup 2021 2020 1.937.081 mục 9 , BCTC Vingroup 2020 Bảng thống kê số tiền tạm ứng của Vingroup cho chính quyền địa phương để thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trong giai đoạn 2020 - 2026. Trong nhiều tài liệu thương mại của mình, Vingroup cho biết “Chính phủ chịu trách nhiệm giải phóng mặt bằng”, bao gồm việc vận động, mua lại trực tiếp từ chủ đất; rồi doanh nghiệp chỉ “ứng trước” để “đẩy nhanh tiến độ”. Ở một số nơi, tiến trình giải phóng mặt bằng còn được rút ngắn: từ 2 - 3 năm, xuống còn khoảng 9 - 12 tháng. Tính đến thời điểm giữa năm 2026, hệ sinh thái Vingroup đã và đang đồng thời vận hành ít nhất 12 siêu dự án hạ tầng - bất động sản với tổng giá trị vốn đầu tư khoảng 131 tỷ USD, gần 3,5 triệu tỷ đồng trải rộng từ Bắc vào Nam cho giai đoạn năm 2026 - 2030. Ngoài ra, ông Phạm Thiếu Hoa, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinhomes, một công ty con của Vingroup hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản, còn cho biết công ty này đang có thêm “gần 20 dự án đang làm thủ tục và chuẩn bị hoàn tất chủ trương đầu tư với tổng diện tích hơn 20.000 ha”. Bên cạnh quy mô triển khai lớn, điểm chung của hầu hết các dự án này đều giống nhau ở tốc độ giải phóng mặt bằng “thần tốc”. Nhiều nơi đạt 90 - 99% tiến độ thu hồi đất cho một dự án chỉ trong vài tháng. Trong số các dự án nói trên, có những dự án thuộc diện nhà nước cho thuê đất trong thời hạn 50 năm. Trong Quý 2/2026, Vingroup đang có nghĩa vụ hơn 36.600 tỷ đồng ( mục 19 ) phải đóng cho nhà nước liên quan đến các nghĩa vụ tiền thuế nhà đất và chi phí thuê đất. Đây là con số rất đáng kể được ghi nhận trong vòng 5 năm qua. Luật pháp Việt Nam quy định đất là tài sản do nhà nước quản lý, thuộc sở hữu toàn dân. Mặc dù vậy, không phải người dân nào cũng có quyền tự định đoạt hay thụ hưởng đúng với giá trị quyền sở hữu của mình. Trên các không gian mạng xã hội Facebook , hay Tiktok , người ta rất dễ bắt gặp hình ảnh những người dân giăng biểu ngữ, kêu gọi chính quyền giải quyết cho mình vì nhà cửa, đất đai của họ thuộc diện thu hồi đất cho Vingroup làm dự án. Nhiều trường hợp đưa ra lý do vì chính quyền đền bù không thỏa đáng. Tình trạng này đã diễn tiến suốt nhiều năm nay, nhưng chính quyền Việt Nam rất hạn chế thông tin công bố hướng giải quyết triệt để, yên bề cho những người dân này. Trao đổi với RFA, một người dân không muốn tiết lộ danh tính vì lý do an ninh, nói rằng khi đã có thông tin dự án rồi, chính quyền địa phương tìm mọi cách “xua đuổi họ đi” trong khi vẫn chưa thống nhất mức bồi thường, “khi họ thấy khó quá” (ý nói chính quyền) thì lại cảnh báo sẽ dùng “biện pháp mạnh” để thu hồi. Một người dân khác cũng bức xúc, kể ra điều tương tự. Theo ông, đất đai của tổ tiên đã được 3 đời, từ hồi trước năm 1975, thậm chí là từ đời Pháp. Từ năm 1969, theo luật “Người cày có ruộng” dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, gia đình ông đã được cấp giấy “chứng cư quyền sở hữu” và tiếp tục sử dụng đến hôm nay. Về sau, lấy lý do khu đất thuộc diện quy hoạch, chính quyền từng hứa hẹn sẽ đến bù thỏa đáng cho gia đình ông. Tuy nhiên, đến lúc Vinhomes muốn lấy đất để làm dự án, chính quyền lại ra thông báo, cưỡng chế thu hồi đất với trị 0 đồng. Nói về việc lấy đất để xây dự án của Vingroup, nhiều tờ báo nhà nước thường đưa ra lời giải thích qua các tuyên bố về “ động lực tăng trưởng ”, “ thay đổi diện mạo ”, hay “ biểu tượng của đất nước . Theo thống kê , trong gần 5 năm, từ năm 2020 đến giữa năm 2025, Vingroup đã thế chấp lượng tài sản có giá trị khoảng 414.400 tỷ đồng, gần tương đương 50% tổng tài sản hiện tại của tập đoàn (tính đến Quý 1/2026), chủ yếu giá trị thế chấp là bất động sản, để phục vụ việc huy động vốn cho hệ sinh thái Vingroup. Tình trạng này vẫn tiếp tục được ghi nhận trong báo cáo tài chính Quý 2/2026 của tập đoàn này ( mục 23.2 ). Trong những năm gần đây, tổng dư nợ tín dụng của Việt Nam vẫn tiếp tục ở mức tăng cao. Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng dư nợ của toàn nền kinh tế là 5,14 triệu tỷ đồng , tăng 8,3% so với cuối năm 2025. Trong đó, lĩnh vực bất động chiếm chủ yếu với khoảng 25,5% tổng dư nợ. Trước đó, Ngân hàng Thế giới (Work Bank) , và tổ chức đánh giá tín dụng Fitch Rating cùng nhiều tố chức quốc tế khác đã đưa ra cảnh báo rủi ro kinh tế cho nền kinh tế Việt Nam vì mức độ tăng trưởng tín dụng đã chạm mức con số 145%, mức cao nhất khu vực ASEAN và thuộc nhóm rất cao trong các nền kinh tế thu nhập trung bình thấp. Thay vì thắt chặt hơn ở kênh này, chính phủ Việt Nam lại chọn nới lỏng , như một cách nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số. Điển hình của việc này là Ngân hàng Nhà nước (SBV) đã luôn ưu tiên tạo điều kiện , cấp vốn vay và “ tăng tốc ” bàn giao mặt bằng cho nhiều doanh nghiệp lớn ở hầu hết các dự án hạ tầng - bất động sản, bao gồm Tập đoàn Vingroup của ông Phạm Nhật Vượng.

RFA Vietnamese Trong Nước

Trong một thời gian dài, hai chữ “phản động” dường như đủ sức khiến nhiều người dè chừng trước khi bày tỏ quan điểm về những vấn đề nhạy cảm trên không gian mạng. Một bài viết chỉ trích chính sách, một bình luận đặt câu hỏi về cách xử lý của cơ quan chức năng, hay thậm chí việc chia sẻ một nội dung có quan điểm trái chiều cũng có thể khiến người dùng lo ngại rằng mình sẽ bị quy chụp. Nhưng dường như tâm lý ấy đang thay đổi. Từ những vụ việc gây tranh cãi đến làn sóng lên tiếng của Gen Z Thời gian gần đây, cộng đồng mạng Việt Nam, đặc biệt là một bộ phận người trẻ thuộc thế hệ Z (Gen Z), đang chứng kiến một làn sóng lên tiếng mạnh mẽ về những vấn đề xã hội và pháp lý mà trước đây thường chỉ thu hút sự quan tâm của những người theo dõi chính trị Việt Nam. Từ những tranh luận liên quan đến Đèo Hải Vân, vụ gian lận thi tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang, cho đến vụ việc của cựu đại biểu Quốc Hội Nguyễn Sỹ Cương, được cho là đã lái chiếc BMW gây tai nạn khiến một nữ sinh tử vong tại Hà Nội nhưng sau hơn một năm vẫn chưa bị khởi tố, các vấn đề này đều nhanh chóng trở thành chủ đề tranh luận trên mạng xã hội. Đáng chú ý, trong những cuộc tranh luận ấy, nhiều người trẻ không chỉ bày tỏ sự phẫn nộ mà còn trực tiếp đặt câu hỏi về tính minh bạch, trách nhiệm của cơ quan chức năng và việc thực thi pháp luật. Đây là một sự thay đổi đáng chú ý. Bởi với thế hệ từng lớn lên trong môi trường mạng xã hội, việc tiếp cận nhiều nguồn thông tin khác nhau khiến họ ngày càng có xu hướng tự kiểm chứng, so sánh và đưa ra quan điểm riêng thay vì chỉ tiếp nhận một chiều. “Đòi công lý” có đồng nghĩa với “phản động”? Làn sóng kêu gọi công bằng cho nữ sinh tử vong trong vụ việc liên quan chiếc BMW đã làm bùng lên một cuộc tranh luận lớn trên không gian mạng. Một số người tham gia đặt hoa tại khu vực gốc cây số 55 đường Nguyễn Huy Tự để tưởng niệm nạn nhân. Tuy nhiên, hành động này sau đó bị một số ý kiến quy chụp là đang “tạo không gian cho nội dung phản động”. Đáp lại, những người tham gia cho rằng việc họ đang làm không nhằm chống phá Đảng hay Nhà nước. Họ chỉ muốn một vụ việc được điều tra minh bạch và người đã mất nhận được công bằng. “Đừng đổ lỗi cho cách mạng màu. Khi không minh bạch ngay từ đầu”, một người dùng Threads viết. Đằng sau câu nói này là một vấn đề lớn hơn: liệu việc yêu cầu cơ quan chức năng giải thích một vấn đề mà người dân cho rằng còn nhiều nghi vấn có thể bị xem là hành động chống phá? Nhiều người trẻ tham gia tranh luận cho rằng câu trả lời là không. Theo họ, yêu cầu dân chủ, công bằng và minh bạch trong thực thi pháp luật không đồng nghĩa với việc muốn lật đổ chính quyền. “Tụi em cũng có biểu tình hay lật đổ ai đâu ạ, bọn em chỉ cần minh bạch thôi”, một học sinh cấp ba chia sẻ với phóng viên RFA. Khi ngay cả nội dung từ ấn phẩm thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ cũng bị gắn nhãn Điều khiến nhiều người lo ngại hơn là việc nhãn “phản động”, “ba que” đôi khi được sử dụng một cách tràn lan trong các cuộc tranh luận trên mạng xã hội. Một người dùng Threads chia sẻ một bài nghiên cứu từ Tia Sáng, một ấn phẩm thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhưng nội dung này vẫn bị những tài khoản khác quy chụp là “ba que” và “phản động”. Trường hợp này đặt ra câu hỏi về ranh giới của việc sử dụng các nhãn chính trị trong tranh luận xã hội. Nếu một nội dung xuất phát từ một ấn phẩm thuộc cơ quan nhà nước cũng có thể bị quy chụp chỉ vì nó được sử dụng trong một cuộc tranh luận trái chiều, thì liệu vấn đề còn nằm ở bản thân nội dung hay đã chuyển sang việc người đọc không đồng ý với quan điểm của người chia sẻ? Khi một nhãn dán được sử dụng quá dễ dàng, nó có thể mất đi ý nghĩa ban đầu và trở thành một công cụ để kết thúc tranh luận thay vì phản biện nội dung. “Người dân có niềm tin thì không thế lực nào dụ dỗ được” Trong phiên livestream trên nền tảng X tối 16/8, bà Nguyễn Phương Hằng cũng lên tiếng về việc một số người chia sẻ nội dung của bà bị quy chụp là “phản động”. Là hiện tượng mạng xã hội trong thời gian trở lại đây qua những phiên livestreams, bà chủ khu du lịch Đại Nam cũng trở thành mục tiêu của những nhãn dán chính trị. Bà cho rằng thay vì vội vàng gắn nhãn, cơ quan chức năng nên xem xét nội dung được nói có đúng hay không, sự việc có thực sự xảy ra hay không và nếu thông tin sai thì cần phản biện bằng lý lẽ. “Người dân có niềm tin thì không thế lực nào dụ dỗ được”, bà Hằng nói. Dù những phát ngôn của bà Hằng vốn gây nhiều tranh luận, vấn đề bà đặt ra lại phản ánh một tâm lý đang xuất hiện trong cộng đồng mạng: người dân cho rằng họ đủ khả năng tự đánh giá thông tin và không muốn bị mặc định là thiếu khả năng nhận thức chỉ vì họ đặt câu hỏi hoặc chia sẻ một quan điểm trái chiều. Một bộ phận Gen Z cũng khẳng định họ hoàn toàn tỉnh táo để không bị “giật dây” bởi bất kỳ thế lực nào nhằm lật đổ chính quyền. Họ cho rằng mình có thể đồng thời ủng hộ sự ổn định của đất nước nhưng vẫn yêu cầu cơ quan công quyền giải quyết những vấn đề mà họ cho là bất công. Khi “phản động” trở thành câu trả lời thay cho phản biện Vấn đề đáng suy nghĩ không phải là liệu Việt Nam có cần đấu tranh với những hành vi chống phá hay không. Bất kỳ quốc gia nào cũng có quyền bảo vệ an ninh và trật tự của mình. Vấn đề nằm ở ranh giới giữa hành vi chống phá và quyền phản biện xã hội. Nếu một người kêu gọi bạo lực, kích động lật đổ chính quyền hoặc thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật, đó là một câu chuyện khác và cần được xử lý theo pháp luật. Nhưng nếu một người đặt câu hỏi về một vụ án, yêu cầu công khai thông tin, yêu cầu điều tra minh bạch hoặc chỉ ra một bất cập trong xã hội, việc lập tức gắn cho họ nhãn “phản động” có thể khiến cuộc tranh luận đi vào ngõ cụt. Một câu hỏi về tính đúng sai của sự việc cần được trả lời bằng thông tin và bằng chứng. Nếu thông tin sai, hãy chỉ ra nó sai ở đâu. Nếu cáo buộc không có cơ sở, hãy đưa ra cơ sở để bác bỏ. Bởi việc gắn nhãn có thể khiến một người im lặng trong một thời điểm, nhưng không nhất thiết giúp giải quyết sự hoài nghi đã khiến họ lên tiếng ngay từ đầu. Người trẻ đang không còn quá sợ hai chữ “phản động”? Có lẽ đây chính là thay đổi đáng chú ý nhất. Trong quá khứ, chỉ cần bị gọi là “phản động”, “chống phá” hay “ba que” cũng có thể khiến nhiều người lập tức rút lui khỏi một cuộc tranh luận. Nhưng hiện nay, một bộ phận người trẻ lại phản ứng theo cách khác: họ yêu cầu người đưa ra cáo buộc phải chứng minh cáo buộc đó. Họ đặt câu hỏi: Tôi đã chống phá điều gì? Tôi đã kêu gọi lật đổ ai? Tôi đã kích động bạo lực ở đâu? Nếu tôi chỉ yêu cầu minh bạch và công bằng, tại sao tôi bị gọi là phản động? Ngay dưới những bài viết tuyên truyền cảnh báo về việc thanh thiếu niên có thể bị “lôi kéo vào con đường cực đoan”, không ít người dùng mạng xã hội cũng phản bác rằng họ đủ nhận thức để phân biệt giữa thông tin kích động từ bên ngoài và những vấn đề thực tế mà họ đang lên tiếng. Điều này cho thấy một bộ phận người trẻ đang hình thành khả năng phân biệt rõ hơn giữa phản biện xã hội, bất đồng quan điểm và hành vi chống phá. Không chỉ một bộ phận Gen Z, mà cả những người quan tâm đến chính trị Việt Nam theo hướng ôn hòa cũng đang hình thành nhận thức rõ ràng hơn về ý nghĩa của hai chữ “phản động”. Họ không nhất thiết muốn chống lại chính quyền. Họ cũng không nhất thiết bị dẫn dắt bởi bất kỳ thế lực nào. Nhiều người đơn giản muốn biết điều gì đã xảy ra, tại sao nó xảy ra và liệu pháp luật có được áp dụng công bằng hay không. Một xã hội khỏe mạnh không phải là xã hội không có bất đồng. Đó là xã hội trong đó bất đồng có thể được tranh luận bằng lý lẽ và bằng chứng. Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất có lẽ không còn là liệu cộng đồng mạng có sợ nhãn “phản động” hay không. Mà là: nếu ngày càng nhiều người không còn sợ nhãn dán ấy, cơ quan công quyền sẽ lựa chọn tiếp tục gắn nhãn, hay lựa chọn lắng nghe và trả lời?

RFA Vietnamese Trong Nước

Giữa tâm điểm ồn ào của vụ án gian lận điểm thi tại trường THPT chuyên Tuyên Quang, bà Vương Ngọc Hà, phó chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang đã thôi giữ vai trò quản lý lĩnh vực giáo dục tại tỉnh. Quyết định này được UBND tỉnh Tuyên Quang đăng tải trên cổng thông tin điện tử tỉnh vào sáng ngày 7/8. Đáng chú ý, bà Hà đã từng bị xử phạt kỷ luật vì liên quan đến vụ án gian lận thi cử xảy ra năm 2018 tại tỉnh Hà Giang cũ (nay là tỉnh Tuyên Quang). Khi ấy, bà Hà đang giữ chức Phó Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang. Vắng mặt sau khi vụ án bị phanh phui Trong quản trị công, một vụ việc nghiêm trọng xảy ra không chỉ đặt câu hỏi về ai trực tiếp làm sai, mà còn phải đặt câu hỏi về ai chịu trách nhiệm quản lý, giám sát và ngăn ngừa sai phạm. Đó là nguyên tắc tưởng như hiển nhiên. Nhưng câu chuyện đang diễn ra tại Tuyên Quang lại khiến người ta phải đặt câu hỏi liệu nguyên tắc ấy có được áp dụng đến cùng. Trước kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, bà Vương Ngọc Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang, là người trực tiếp tham gia chỉ đạo và kiểm tra công tác chuẩn bị kỳ thi . Bà cùng đoàn công tác của tỉnh đi kiểm tra các điểm thi, từ điều kiện phòng thi đến công tác bảo quản đề thi, bài thi, camera giám sát và các phương án bảo đảm an toàn, nghiêm túc cho kỳ thi. Nói cách khác, giáo dục và kỳ thi tốt nghiệp THPT nằm trong chính lĩnh vực mà bà Hà được giao phụ trách. Tuy nhiên, khi vụ gian lận điểm thi tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang bị phát hiện, tại cuộc họp báo ngày 9/7 công bố thông tin về vụ việc, bà Hà lại không xuất hiện với lý do đi công tác. Một lãnh đạo có thể bận công tác. Điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng một vụ việc xảy ra ngay trong lĩnh vực mình phụ trách thì lại không phải chuyện bình thường. Luân chuyển công tác trước ngày công bố thông tin thi lại Vào ngày 5/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định cho phép 328 thí sinh tại điểm thi xảy ra sai phạm được thi lại vào ngày 14–15/8. Chỉ hai ngày sau, ngày 7/8, UBND tỉnh Tuyên Quang công bố quyết định luân chuyển công tác bà Vương Ngọc Hà, theo đó bà thôi phụ trách lĩnh vực giáo dục và phần việc này được giao cho ông Đỗ Anh Tuấn, phó chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang. Điều đặc biệt cần lưu ý, theo thông tin công khai, quyết định luân chuyển được ký từ ngày 4/8, tức chỉ một ngày trước khi phương án xử lý đối với 328 thí sinh được công bố. Không phải lần đầu Đáng nói hơn, đây không phải lần đầu tiên tên bà Hà xuất hiện bên cạnh một vụ việc gian lận thi cử. Năm 2018, khi đang là Phó Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Giang, bà Hà từng bị xử lý kỷ luật liên quan đến vụ gian lận điểm thi THPT quốc gia tại Hà Giang. Trả lời trước báo chí, bà tỏ ra bất ngờ vì không biết con gái bà là Mai Vương Bảo Ngọc được nâng điểm. Theo thông tin trước đó, tại phiên toà xét xử vụ án, bà ngoại của Bảo Ngọc, tức mẹ ruột bà Hà cho hay, có nhờ người quen xem hộ điểm thi của cháu nhưng kết quả lại thành nâng điểm. Đáng nói, sau vụ việc năm 2018, sự nghiệp chính trị của bà Hà không chấm dứt. Bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo tại Hà Giang, rồi trở thành Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang năm 2024. Sau khi Hà Giang và Tuyên Quang sáp nhập, bà tiếp tục giữ chức Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang và phụ trách nhiều lĩnh vực, trong đó có giáo dục. Câu hỏi lớn về trách nhiệm trước nhân dân và pháp luật “Kim thiền thoát xác” là một thành ngữ chỉ việc ve sầu bỏ lại lớp vỏ cũ để thoát thân. Trong câu chuyện Tuyên Quang, dùng hình ảnh này không có nghĩa khẳng định bà Hà “thoát trách nhiệm”. Không ai có thể kết luận như vậy nếu chưa có một quy trình xem xét trách nhiệm chính thức. Nhưng hình ảnh ấy đặt ra một ẩn dụ đáng suy nghĩ: Nếu thay đổi vị trí có thể khiến câu hỏi về trách nhiệm biến mất, thì bộ máy chỉ đang thay đổi con người hay thực sự giải quyết vấn đề? Một người có thể được điều chuyển. Một chức danh có thể được thay thế. Một lĩnh vực có thể được giao cho người khác. Nhưng trách nhiệm quản lý không thể được điều chuyển theo quyết định hành chính. Nếu một hệ thống để xảy ra sai phạm, điều cần làm không chỉ là tìm ra người trực tiếp gian lận. Cần phải truy ngược cả chuỗi trách nhiệm: từ người thực hiện, người biết, người giám sát, người quản lý cho tới những lỗ hổng thể chế đã tạo điều kiện cho sai phạm xảy ra. Và vì vậy, điều công chúng chờ đợi ở Tuyên Quang lúc này không phải là một cuộc “thay ghế”. Mà là một câu trả lời thẳng thắn: Trong vụ gian lận điểm thi này, trách nhiệm quản lý thực sự dừng ở đâu?

RFA Vietnamese Trong Nước

Trên trang Instagram của ca sĩ Lâm Phúc, một người trẻ đã bình luận như sau: “Anh kêu mẹ anh tha cho MCK đi, em hứa không lèm bèm về chuyện ba anh tông chết người nữa đâu”. Trước đó, rapper MCK đã bị Sở Văn Hóa và Thể thao TPHCM yêu cầu xóa một số bài rap vì cho rằng chứa “lời lẽ thô tục”. Fan hâm mộ của nam rapper này đã ngay lập tức vào trang cá nhân của ca sĩ Lâm Phúc để bày tỏ quan điểm. Điều gây chú ý là họ đã nhắc đến việc cha của ca sĩ đụng xe chết người. Ca sĩ Lâm Phúc là con của ông Nguyễn Sỹ Cương, một nguyên Đại biểu Quốc hội, người bị cáo buộc đã gây tai nạn khiến một nữ sinh thiệt mạng vào năm 2025. Anh cũng là con của bà Lâm Thị Phương Thanh, đương kim Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Trên mạng xã hội Threads trong vài ngày qua, từ khóa “Nguyễn Sỹ Cương” đã lên xu hướng chóng mặt và đã trở thành một chủ đề thịnh hành. Một vài người trẻ đã đưa ra góc nhìn như sau: “Nếu đó là nữ sinh lái xe BMW đâm chết cán bộ đảng” thay vì “Cán bộ lái xe BMW đâm chết nữ sinh” thì nó sẽ là một câu chuyện khác". “Nguyễn Sỹ Cương ơi. Hãy tranh thủ quãng thời gian còn lại bên gia đình đi trước khi GenZ lôi được đầu ông ra chịu tội cho con bé nữ sinh ấy”. “BMW cũ vẫn là BMW, đại biểu Quốc hội tông chết người vẫn là đại biểu Quốc hội”. Vụ việc xảy ra khi nào, ở đâu? Theo báo Dân Trí , vào 13:10 ngày 30 tháng 5 năm 2025, chiếc xe hơi hiệu BMW mang biển số 30H.369.XX do ông N.S.C (64 tuổi, ở quận Đống Đa, Hà Nội) điều khiển đã đụng phải chiếc xe máy do ông Đ.V.H lái, chở đằng sau là cô con gái Đ.N.P.T (18 tuổi, nhà ở phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội). Kết quả là ông Đ.V.H đã gãy chân còn cô con gái Đ.N.P.T đã bị đứt lìa chân phải. Sau đó, nữ sinh Đỗ Ngọc Phương Thùy được cho là đã qua đời, gần một tháng trước kỳ thi THPT 2025. Một người tên Đỗ Quang Minh, được cho là người thân của bạn nữ sinh đã viết như sau trên Facebook vào ngày 08.6.2025: “Một đêm khó khăn. Không có phép màu nào xảy ra cả. Em Thuỳ (ở nhà mọi người gọi em là Mina), nạn nhân của vụ tai nạn làm đứt lìa chân cách đây hơn một tuần đã dừng lại hành trình khám phá thế giới ở tuổi 18 đẹp nhất đời người. Gia đình mình mất đi một thành viên. Kỳ thi THPT Quốc gia năm nay mất đi một thí sinh. Quả là một đêm khó khăn". Tai nạn này xảy ra ở đường Nguyễn Huy Tự, Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Theo hình ảnh được chia sẻ, chiếc BMW đã đụng chiếc xe máy và lao thẳng vào một gốc cây trên vỉa hè. Một clip được quay ở hiện trường cho thấy một người đàn ông nằm trên vỉa hè. Xung quanh là người dân, y tá, công an và cảnh sát giao thông. Vài người đã kể lại như sau: “Đứa bé được chở đi rồi. Còn đây là bố”. “Xe ô tô ở bên kia, nó lao sang bên này. Nó tông vào gốc cây”. “Đây này. Cái chân của con bé nó đứt ra đây luôn này” Báo chí nhà nước đã nói gì về vụ việc? Một số tờ báo nhà nước đã đưa tin vào ngày 31/5/2025. “Vụ xe BMW tông đứt lìa chân nữ sinh: Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra” - Báo Dân Trí “Cơ quan cảnh sát điều tra thụ lý vụ ô tô BMW tông đứt lìa chân cô gái 18 tuổi” - Báo Tuổi Trẻ “Nữ sinh 18 tuổi bị đứt lìa chân phải sau tai nạn với ô tô ở Hà Nội” - VTV Sức khỏe Vụ việc đã được chuyển sang cơ quan điều tra, nhưng cho đến nay vẫn chưa có thông tin gì mới. Báo chí cũng đã ngừng đưa tin về sự kiện này từ đầu tháng 6/2025. Tại sao ông Nguyễn Sỹ Cương bị cho là thủ phạm? Theo thông tin báo nhà nước đăng tải, người gây tai nạn là một người đàn ông, có tên viết tắt là “N.S.C”, và ở độ tuổi 64. Ông Nguyễn Sỹ Cương sinh năm 1961 và vào thời điểm vụ tai nạn xảy ra, thì ông này đúng 64 tuổi. Tuy nhiên, manh mối đáng chú ý nhất nằm ở dòng tin nhắn mà ca sĩ Lâm Phúc, con trai của ông Cương, gửi tới cộng đồng người hâm mộ của mình. Nội dung như sau: “Chào buổi sáng mọi người. Có điều này tớ cũng rất đắn đo, không biết có nên nói ở đây hay không, vì bản thân tớ cũng rất khó xử. Nhưng thôi trước mắt tớ sẽ nói chung chung trước để cho mọi người yên tâm nếu bắt gặp những thông tin sai lệch. Thời gian vừa rồi gia đình tớ có xảy ra một tai nạn không mong muốn, gây ra hậu quả có thể nói là nghiêm trọng. Và nhà mình chắc chắn đã quá hiểu về tớ - không bao giờ trốn tránh trách nhiệm cho bất cứ điều gì mình gây ra, không lựa chọn làm những gì trái với đạo đức và lương tâm, vậy nên khi có điều gì xảy ra thì ưu tiên hàng đầu chính là khắc phục hậu quả. Thế nhưng, rất nhiều người đứng ngoài cuộc khi biết đến câu chuyện cũng rất phẫn nộ, buông những lời quá khích kể cả khi họ không hiểu rõ sự tình. Tệ hơn nữa, các cá nhân có tư tưởng phản động - chống phá cũng lợi dụng câu chuyện để thêu dệt thêm rất nhiều tình tiết sai sự thật, khiến cho mọi người càng thêm hiểu lầm khủng khiếp". Cách giới trẻ bày tỏ quan điểm Mạng xã hội Threads đang trở thành công cụ chính để giới trẻ thể hiện quan điểm, nơi một người có thể dùng tài khoản nặc danh để đăng bài. Một bạn tên Nam đã tinh tế hơn, khi chụp ảnh mình đứng kế gốc cây nơi xảy ra tai nạn, kèm theo dòng miêu tả: “Check-in gốc cây công lý nổi tiếng ở thủ đô. Đứng được 30 giây sợ có xe lao tới ủi hoặc là công an nhào ra còng đầu for no reason (mà không cần lý do)”. Một số bạn đã nảy ra ý tưởng mua hoa để đặt ở gốc cây nơi vụ tai nạn xảy ra, nhằm tưởng nhớ nữ sinh kém may mắn. Đến cuối ngày 13 tháng 8, số lượng hoa được đặt dưới gốc cây đã gia tăng đáng kể. “Nguyễn Sỹ Cương” hiện tại vẫn là từ khóa được thịnh hành trên Threads. Có thời điểm lượng bài đăng chứa từ khóa này lên tới hơn 1 triệu. Tuy nhiên nhiều bài đăng về vụ việc trên Threads và Facebook đã bị chặn hiển thị ở Việt Nam, nhiều người dùng Facebook đăng ảnh chụp màn hình thông báo nội dung bị chặn cho thấy, quyết định được đưa do thể theo yêu cầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đây cũng là nơi bà Lâm Thị Phương Thanh, vợ của ông Nguyễn Sỹ Cương, đang làm Bộ trưởng.

RFA Vietnamese Trong Nước

Một người đàn ông lên TikTok than phiền rằng mặc dù đã đóng cửa cơ sở kinh doanh của mình hơn một năm, nhưng lại nhận được giấy nợ thuế hơn 14 triệu. Một người bạn của ông cũng bị tương tự, họ đã đóng cửa hàng kinh doanh vài năm, nhưng lại nhận giấy nợ trên 50 triệu từ sở thuế. Từ đầu năm 2026 đến nay, hàng loạt người đã lên mạng xã hội để phàn nàn về thuế. Gây tranh cãi nhất là quy định cấm xuất cảnh những chủ doanh nghiệp nào đang nợ thuế. Sự thật là gì, đây có phải là quy định quá khắt khe không, và các nước khác có làm điều tương tự không? Những khoản thuế phải đóng khi mở doanh nghiệp Khi mở công ty, một người phải đóng các khoản thuế, bao gồm: Thuế môn bài: Đã chấm dứt từ 01/1/2026, tuy nhiên vẫn áp dụng truy thu đối với những năm trước. Thuế Giá Trị Gia Tăng hay VAT: Đây là thuế được áp lên hàng giá và dịch vụ. Theo nguyên tắc, khách hàng là người trả, chủ kinh doanh thu giùm và trả cho cơ quan thuế sau. Thuế thu nhập doanh nghiệp. Thuế thu nhập cá nhân. Các khoản về Bảo Hiểm Xã Hội, Bảo Hiểm Y Tế, Bảo Hiểm Thất Nghiệp. Tại sao ngừng kinh doanh rồi mà vẫn nợ thuế? Nhiều người hay lầm tưởng rằng ngừng kinh doanh là xong. Nhưng theo quy định thì cần phải làm thủ tục để giải thể doanh nghiệp. Nếu không, vẫn bị coi là tiếp tục kinh doanh. Khi bỏ quên nhiều năm, số tiền nợ thuế sẽ được tích lũy kèm theo tiền phạt. Lan (tên đã thay đổi), một người làm tư vấn luật giải thích: “Nhiều người nghĩ rằng ngừng kinh doanh là xong. Nhưng từ góc nhìn pháp luật, bạn phải làm thủ tục giải thể. Trước khi đi nước ngoài, phải kiểm tra mình có nợ thuế không để tránh rắc rối”. Vậy còn trường hợp nợ thuế sau vài năm? Ở Việt Nam, cơ quan thuế được quyền kiểm toán và truy thu thuế đến 10 năm, tùy theo trường hợp, theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 . Nghĩa là nếu bạn giải thể doanh nghiệp năm 2026, cơ quan thuế phát hiện sai phạm vào năm 2030, họ có quyền truy thu thuế từ năm 2020. Chính vì điều này, đã dẫn đến trường hợp nhiều người đóng cửa công ty nhưng vẫn nợ thuế từ vài năm trước. Trong một clip trên TikTok, bạn của người đàn ông kia đã chia sẻ rằng họ đã đóng cửa cơ sở kinh doanh hơn 5 năm, nhưng vẫn nhận giấy nợ thuế hơn 50 triệu. Tại sao lại để cộng dồn nợ thuế lâu như vậy mà không nhắc người dân? Đây là một điều gây tranh cãi. Theo tìm hiểu của phóng viên RFA, Việt Nam quản lý thuế theo mô hình “tự khai, tự nộp”. “Hệ thống ở Việt Nam chưa có đồng bộ. Nghĩa là mặc dù mình đã làm xong thủ tục giải thể công ty rồi, cứ nghĩ là xong, không còn nợ nữa. Nhưng sau đó mới phát hiện là vẫn còn nợ”, Lan, một người làm tư vấn luật doanh nghiệp ở Sài Gòn chia sẻ với phóng viên RFA. Bà Lan nói thêm: “Ví dụ. Bạn mở cửa hàng hay công ty từ năm 2020, đến 2025 là đóng cửa. Cứ nghĩ là không còn nợ gì, nhưng trong thời gian đó, có thể có một giao dịch nào đó bạn chưa đưa vào sổ, một khoản thuế GTGT chưa được tính. Khi dồn lại thì thành vài chục đến vài trăm triệu đồng. Trừ khi bạn là một người am hiểu về thuế và luật, còn không thì khó mà không mắc sai lầm”. Còn chuyện bị cấm xuất cảnh vì nợ thuế? Theo nghị định 252, những trường hợp sau đây có thể bị cấm xuất cảnh: Chủ hộ kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng và quá hạn hơn 120 ngày. Chủ doanh nghiệp nợ thuế từ 500 triệu đồng và quá hạn 120 ngày. Các cá nhân liên quan bỏ địa chỉ kinh doanh. Tuy nhiên, vấn đề là nhiều người không hề biết mình đang nợ thuế và cũng không được nhắc. Cho đến khi ra sân bay thì mới được thông báo khi xuất cảnh. Nhiều người đặt câu hỏi liệu biện pháp này quá vô lý và khắt khe hay không, trong khi hệ thống chưa hoàn thiện và dữ liệu chưa được đồng bộ? “Mình đang lên kế hoạch mở công ty, nhưng khi tìm hiểu về quy định thì quá mệt mỏi. Nhiều lúc người ta không biết mình có nợ thuế mà trả. Nên cấm xuất cảnh quá là cứng nhắc”, chị Trinh (tên đã thay đổi), một người kinh doanh mảng POD chia sẻ với phóng viên RFA. Các nước khác có cấm xuất cảnh vì nợ thuế không? Mỗi nước có cách xử lý khác nhau. Theo quy định của sở thuế Mỹ IRS , một người được cho là có mức nợ thuế nghiêm trọng khi họ nợ $66,000 vào năm 2026. Trong trường hợp này, cơ quan thuế có thể gửi công văn yêu cầu Bộ Ngoại Giao không cấp hộ chiếu cho cá nhân đó hoặc không cho xuất cảnh. Còn theo luật ở Úc , một người nợ thuế có thể bị cấm xuất cảnh nếu cơ quan thuế cho rằng họ có nguy cơ bỏ trốn và số nợ quá cao. Một ví dụ nổi tiếng là trường hợp của Paul Hogan, một diễn viên của bộ phim Crocodile Dundee. Theo ABC News , vào năm 2010, ông đã bị cấm ra khỏi nước Úc vì cơ quan thuế cho rằng ông nợ thuế lên đến $150 triệu. Nhưng vụ việc đã được giải quyết vào năm 2012 . Cấm xuất cảnh được coi là biện pháp cuối cùng. Trong thực tế, người nợ thuế sẽ bị tính lãi suất và sẽ nhận được thông báo. Người nợ thuế sẽ nhận được hàng loạt thư cảnh báo. Không bao giờ có chuyện người dân bị chặn ở cửa an ninh sân bay mà không hay biết điều gì xảy ra. Cơ quan thuế sẽ tạo mọi điều kiện để công dân làm nghĩa vụ thuế của mình.

RFA Vietnamese Trong Nước

Sau phiên phát trực tiếp gây ‘bão mạng’ gần đây của bà Nguyễn Phương Hằng, câu hỏi được nhiều người đặt ra là liệu bà Hằng có thể bị truy tố về những phát ngôn gần đây của mình hay không? Câu hỏi này càng đáng chú ý bởi bà Hằng từng bị Tòa án nhân dân TP.HCM tuyên ba năm tù về tội “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” theo Điều 331 Bộ luật Hình sự. Khi đó, điều khiến bà chủ khu du lịch Đại Nam vướng vòng lao lý cũng chính là những buổi livestream do bà thực hiện. Điểm đáng chú ý là phiên livestream lần này của bà Hằng xảy ra trong bối cảnh gần đây xảy ra những vụ án liên quan đến các blogger như Lê Trung Khoa, Đặng Thị Huệ (Huệ Như), hay Đoàn Bảo Châu. Đây là những bloggers đã bị cơ quan điều tra an ninh thuộc Bộ Công an Việt Nam kết luận tội tuyên truyền chống phá nhà nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam theo điều 117 Bộ luật Hình sự trong thời gian gần đây và đều đang sinh sống tại nước ngoài. Vậy bà Hằng có thể bị kết tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” hoặc tội “tuyên truyền chống phá nhà nước”, vốn là hai tội danh thường được áp dụng cho những trường hợp có những phát ngôn nhạy cảm trên mạng, hay không? Các ý kiến còn chưa thống nhất RFA ghi nhận hai luồng ý kiến trái ngược từ những luật sư đang hành nghề trong nước. Một luật sư thuộc Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho biết, rất khó để có thể tuyên án bà Nguyễn Phương Hằng theo các tội danh trên. Trước hết, bà Hằng không trực tiếp chỉ đích danh một quan chức lãnh đạo cụ thể. Người duy nhất bà nêu tên là cựu Bí thư Thành uỷ TP. HCM Lê Thanh Hải, người đã bị cắt mọi chức vụ trong Đảng từ năm 2024. Thứ hai, bà Hằng không nhắm trực tiếp đến những người đang tại chức như Tổng Bí thư Tô Lâm hay các quan chức hiện đang giữ vị trí trong bộ máy hành chính nhà nước. Ngược lại, bà kêu gọi ông Tô Lâm hãy đứng ra xử lý và giải quyết các vấn đề mà bà đang nêu ra trong phiên phát trực tiếp. Đây được xem là một động thái nhằm giúp bà Hằng khẳng định vai trò mà bà rất nhiều lần tuyên bố trên livestream rằng bản thân đang đi tố giác tội phạm. Việc bà Hằng tự đặt mình vào vai trò người tố giác tội phạm và liên tục kêu gọi Bộ Công an vào cuộc có thể được xem như một “lá chắn” cho bà, khi những hành động này được đặt dưới danh nghĩa bảo vệ quyền lợi người dân và đấu tranh cho lợi ích chung. Thứ ba, phần lớn nội dung bà đề cập được đặt trong bối cảnh những vụ án đã xảy ra hoặc đang được dư luận quan tâm, chẳng hạn vụ cháy tòa nhà trung tâm thương mại quốc tế Sài Gòn ITC năm 2002 hay những nghi vấn xoay quanh sân bay Long Thành. Thứ tư, các cáo buộc của bà Hằng chỉ liên quan đến những doanh nghiệp có vốn tư nhân, trong đó có những nội dung được bà mô tả là liên quan đến buôn lậu và phân phối kim cương giả tại các cơ sở kinh doanh lớn ở phía Nam như PNJ, Kim Lý. Đáng chú ý, khi nhắc đến SJC, bà Hằng từng nói đây là doanh nghiệp có vốn nhà nước nên để nhà nước thanh tra và xử lý. Tuy nhiên, trong một số phát biểu khác, bà vẫn có những câu hỏi gay gắt về trách nhiệm của những người đứng sau hoạt động của doanh nghiệp SJC này. Ở chiều ngược lại, một luật sư khác đang hành nghề ở Hà Nội trao đổi với RFA với điều kiện giấu tên vì lý do an toàn, thì cho rằng bà Hằng rất có thể bị truy tố về một trong hai tội: tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ hoặc tội vu khống. Bản thân bà Nguyễn Phương Hằng đã từng bị truy tố theo điều 331 hồi năm 2022. Báo Tuổi Trẻ đưa tin về vụ bắt giữ và trích dẫn cáo buộc của cơ quan công an như sau: bà Nguyễn Phương Hằng đã “lợi dụng sức ảnh hưởng của bản thân, sử dụng chức năng của mạng xã hội trên Internet, tổ chức nhiều buổi phát trực tiếp với nội dung thông tin chưa được kiểm chứng, liên quan đến đời tư của người khác. Trong đó sử dụng những ngôn từ mang tính chất nhục mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.” Điều 331 bị các tổ chức nhân quyền chỉ trích vì chứa ngôn từ mơ hồ, khó định nghĩa, dẫn đến nguy cơ bị lạm dụng bởi cơ quan công quyền. Nếu bà Hằng đang ở nước ngoài thì sao? Theo phân tích của một luật sư, hiện nay Bộ luật Tố tụng hình sự cho phép tòa án tiến hành xét xử ngay cả khi bị cáo đang bỏ trốn và bị truy nã. Do vậy trong trường hợp của bà Nguyễn Phương Hằng, nếu chính quyền quyết định khởi tố vụ án, thì việc bà tiếp tục ở nước ngoài và chưa bị bắt giữ, thì vẫn có khả năng bà bị xét xử vắng mặt. Trong thời gian gần đây đã diễn ra một vài vụ xét xử và kết án vắng mặt tương tự, như trường hợp của ông Lê Trung Khoa, bà Đặng Thị Huệ, ông Đoàn Bảo Châu, và ông Nguyễn Đình Thắng. Tuy nhiên, việc thi hành bản án – nếu có – sẽ phải chờ đến khi bà Hằng trở về hoặc bị cơ quan chức năng bắt giữ. Nói cách khác, bản án có thể tồn tại trong thời gian dài nhưng việc chấp hành hình phạt sẽ phụ thuộc vào quá trình bắt giữ và thi hành án theo quy định pháp luật.

RFA Vietnamese Trong Nước

Sau hơn 10 ngày tìm kiếm các nạn nhân còn lại trong vụ chìm tàu Khôi Nguyên 18, chính quyền vẫn chưa đưa ra thêm cập nhật nào về số phận của những người mất tích. Tuy nhiên, ngày 9 tháng 8, Tiến sĩ Phạm Thanh Vân, người sáng lập dự án Đại Sự Ký Biển Đông - chuyên trang chia sẻ dữ kiện và thông tin về các diễn biến trên biển Đông - viết trên trang cá nhân cho biết hiện công tác cứu hộ đã dừng lại mà không rõ nguyên nhân. Trước đó vào tối ngày 24/7, tàu chở hàng của Việt Nam có tên Khôi Nguyên 18 bị chìm tại khu vực quần đảo Trường Sa, nơi đang là vùng tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc và Việt Nam. Theo dữ liệu hàng hải, tàu Khôi Nguyên 18 được đóng vào năm 2017 với trọng tải 1.911 tấn cùng chiều dài khoảng 70m. Con tàu này được nói là dùng để “chở hàng tổng hợp”. Đáng chú ý, theo tờ New York Times đưa tin thì đây là con tàu được cho là đang trên đường thực hiện công tác bồi lấp đảo nhân tạo của Việt Nam tại khu vực Quần đảo Trường Sa. Theo tờ Tân Hoa Xã của Trung Quốc đưa tin ngày 26/7, con tàu đã chìm ở vùng biển gần rạn san hô Vĩnh Thư, tức Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa (theo cách gọi Việt Nam). Tổng số thuyền viên trên tàu có 62 người . Tuy nhiên, một số nguồn tin khác của nước này lại nói rằng tàu chìm ở khoảng 38 hải lý phía bắc Vĩnh Thư. Số khác lại nói địa điểm cách 220 hải lý về phía đông tỉnh Khánh Hòa. Các nguồn thông tin ban đầu liên quan đến vụ việc chủ yếu là thông tin một chiều từ phía Trung Quốc. Ở thời gian đầu thực hiện công tác cứu hộ, nước này cho biết đã “phát động chiến dịch cứu hộ” để cứu sống được 46 thủy thủ của tàu Khôi Nguyên 18 và bàn giao lại phía Việt Nam. Vào ngày 30/7, Bộ ngoại giao Việt Nam cho biết đã tìm kiếm được thêm 2 người, nâng tổng số lên 48 thủy thủ đã được trở về với gia đình. Ngoài ra còn có một thi thể được thu hồi. Cơ quan này cũng công bố nguyên nhân dẫn đến tàu bị chìm là “do thời tiết xấu”. Trong khi đó, phía Trung Quốc thì nói rằng tàu “gặp nạn rồi chìm” mà không giải thích thêm điều gì thực sự đã xảy ra trước đó. Thông tin cứu hộ được cập nhật cuối cùng là vào ngày 31/7 , cả hai nước đều cho biết công tác cứu hộ vẫn diễn ra và vẫn còn 13 người trên tàu Khôi Nguyên 18 vẫn không rõ tung tích. Tuy vậy, trong cùng ngày hôm đó, tờ Sanya Daily của Trung Quốc lại cho biết tàu cứu hộ mang số hiệu 115 của nước này đã “thành công, hoàn thành nhiệm vụ” để trở về căn cứ. Vụ tai nạn xảy ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện chương trình mở rộng các tiền đồn tại các đảo do nước này kiểm soát ở Trường Sa. Tính đến tháng 5/2026 Việt Nam đã bồi đắp xong 11,2 km² đất nhân tạo . Lynn Kuok, Chủ tịch Viện Lee Kuan Yew về Nghiên cứu Đông Nam Á tại Viện Brookings có trụ sở tại Washington, nói với RFA rằng việc mở rộng mạnh mẽ ở Trường Sa là nỗ lực của Hà Nội nhằm cải thiện khả năng hoạt động ở đó. Bà nói: “Việt Nam đang tăng cường nền tảng hậu cần cho sự hiện diện của mình ở Biển Đông. “Bằng cách mở rộng mạng lưới bến cảng khắp quần đảo Trường Sa, Hà Nội đang tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc di chuyển nhân sự, vật tư và thiết bị giữa các thực thể bị chiếm đóng và đất liền để duy trì hoạt động trong thời gian dài hơn”. Chính quyền Bắc Kinh đã công khai phản đối hoạt động xây dựng và bồi đắp của Việt Nam tại đây vì khẳng định “quần đảo Nam Sa là lãnh thổ vốn có của Trung Quốc”, đồng thời tuyên bố sẽ thực hiện “các biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và quyền hàng hải của mình” đối với các thực thể được coi là “bị chiếm đóng bất hợp pháp”. Khu vực Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa, nơi con tàu bị chìm, có lịch sử tranh chấp quân sự giữa Trung Quốc với nhiều quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam. Trung Quốc đã xây dựng cơ sở quân sự trên đảo từ năm 1988, mang theo tham vọng muốn kiểm soát toàn bộ khu vực quần đảo Trường Sa. Đây cũng là thời điểm diễn ra trận đụng độ giữa Việt Nam và Trung Quốc tại đảo Gạc Ma , một khu vực khác thuộc quần đảo Trường Sa, khiến 64 quân nhân Việt Nam thiệt mạng.

RFA Vietnamese Trong Nước

Nhiều Fanpage của công an trên mạng xã hội Facebook đã phát đi cảnh báo sẽ xử phạt hành chính người dân nếu chia sẻ nội dung trong livestream (phát sóng trực tiếp) của của bà Nguyễn Phương Hằng. Theo đó, trang Phòng An ninh mạng và phòng, chống TP sử dụng công nghệ cao - CATP Hà Nội cho rằng có “hàng triệu người lên mạng chỉ để xem chửi bới, sỉ nhục người khác”, trang này khẳng định có thể sẽ xử lý hình sự đối với người được cho là livestream xúc phạm người khác. Các fanpage của công an nhiều nơi như Hưng Yên , Nghệ An , An Giang , Ninh Bình cũng đưa ra cảnh báo sẽ xử phạt hành chính nếu bất kỳ người dân nào chia sẻ, phát tán những video về buổi livestream của bà Nguyễn Phương Hằng. Lý do, theo các trang mạng xã hội của công an, vì các video trên chứa nội dung “xuyên tạc hoặc vu khống” các “đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước”. Trước đó, vào khoảng 20 giờ ngày 5/8, bà Nguyễn Phương Hằng đã thực hiện buổi phát sóng trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội Tiktok và Youtube. Buổi livestream kéo dài hơn 8 tiếng đồng hồ, đã thu hút một lượng lớn người quan tâm. Có thời điểm những video này cán mốc hơn 15 triệu lượt xem. Trong bài nói chuyện, bà Hằng đã đề cập đến nhiều nội dung liên quan đến mối quan hệ tình - tiền của nhiều cựu lãnh đạo cấp cao, bao gồm cha con ông Lê Thanh Hải (cựu Bí thư Thành ủy TP.HCM), ông Phạm Bình Minh (cựu Bộ trưởng Bộ Ngoại giao). Bà cũng nhắc đến cùng tên của các nhân vật được gọi là “anh Ba”, “anh Tư”, hay “anh Bảy” có liên can đến vụ bê bối này. Được biết những cách gọi tên trên đây là cách gọi tên thứ bậc của nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (“anh Ba”), nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang (“anh Tư”), nguyên Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc (“anh Bảy”). Bên cạnh đó, bà Hằng còn nhắc lại vụ việc cháy tòa nhà thương mại IDZ, từng là nơi hoạt động của nhiều cửa hàng vàng bạc đá quý, ở trung tâm TP. HCM khiến 60 người chết vào năm 2002. Bà khẳng định rằng khi xảy ra vụ cháy ITC, ông Lê Thanh Hải, khi đó là chủ tịch UBND thành phố, đã ra lệnh niêm phong hiện trường và khóa chặt lối vào kho vàng để “khua khoắng” tài sản, thay vì triển khai cứu dân đang mắc kẹt khiến nhiều người tử vong một cách thương tâm. Sau phiên livestream của bà Nguyễn Phương Hằng, mạng xã hội bắt đầu lan tỏa, xuất hiện nhiều luồng ý kiến bình luận xoay quanh những vấn đề mà bà Hằng đã tuyên bố. “Hai ngày nay, mở Facebook ra gần như ở đâu cũng thấy câu chuyện xoay quanh livestream của bà Nguyễn Phương Hằng. Tin tức, bình luận, tranh cãi phủ kín các trang mạng xã hội. Có cảm giác như cả không gian mạng đang bị cuốn vào một sự kiện đặc biệt”. Tài khoản Tran NamAnh bình luận . Tuy bà Nguyễn Phương Hằng nói rất nhiều chủ đề, nội dung trong buổi livestream, nhưng dư luận chủ yếu hướng sự quan tâm và lục tìm lại hồ sơ về vụ việc cháy tòa nhà ITC cách đây hơn 20 năm trước. Đơn cử, tài khoản Pham Anh Thi chia sẻ rằng “nếu đúng năm đó vụ cháy ITC như cô nói thì ác quá. Mình tò mò vào xem đúng khúc này”. Tài khoản có tên Chi Le cho biết từng có thời gian làm việc tại tòa nhà ITC “trước khi nó trở thành lò thiêu khủng khiếp”. Người này cũng bày tỏ cảm xúc “đau lòng” khi nghe những tình tiết liên quan đến vụ cháy trong quá khứ và đặt ra câu hỏi rằng “ông Lê Thanh Hải ác độc đến vậy sao?”. Một tài khoản khác có tên Mang Dang yêu cầu chính quyền cần xem xét lại “trách nhiệm” của ông Lê Thanh Hải “trong vụ hỏa hoạn tòa nhà ITC vào năm 2002”. Trong khi đó, có người nhận định đây là những nội dung “chưa được kiểm chứng”. Báo chí nhà nước cũng cho đăng tải nhiều bài viết liên quan đến việc cảnh báo này. Trước đó, trong thời điểm diễn ra livestream, Tiktok đã chặn video của bà Hằng. Ngoài ra, tài khoản cá nhân có tên Christina Nguyen, được cho là của chính chủ bà Hằng, cũng bị đóng trên Facebook.

RFA Vietnamese Trong Nước

Ngày 18/7/2026, một tài khoản tên Hùng đã đăng lên Facebook một tấm ảnh đèo Hải Vân và VinGroup với dòng miêu tả: “Đèo Hải Vân - Chúng ta đang làm gì với thiên nhiên của đất nước?” Bài viết nhanh chóng thu hút sự chú ý và nhận được hơn 17,000 like, 2,500 bình luận và 1,200 chia sẻ. Đến ngày 31 tháng 7, anh Hùng đã nhận được một thông báo từ Facebook: “Có khả năng bài viết này chứa nội dung xâm phạm bản quyền”. Bài viết sau đó đã bị nền tảng xóa bỏ. Trong thời gian gần đây, khi thông tin về dự án ở đèo Hải Vân của VinGroup trở thành chủ đề gây xôn xao dư luận, rất nhiều nội dung chứa từ khóa “đèo Hải Vân” và “VinGroup” đã bị gỡ bỏ một cách có hệ thống. Theo tìm hiểu của phóng viên RFA, đây là kết quả của một nỗ lực báo cáo bản quyền ở quy mô lớn diễn ra trên Facebook và Threads, cả hai nền tảng mạng xã hội này đều thuộc về công ty Meta. Báo cáo vi phạm bản quyền là một tính năng của Meta nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của tác giả. Mục đích để hạn chế tác phẩm gốc bị thương mại hóa khi chưa được phép. Một bài đăng bị Facebook gỡ bỏ vì "vi phạm bản quyền" (RFA) Nhưng hiện nay, nó đã trở thành một công cụ để nhắm đến những nội dung phản biện. Anh Trường (đã đổi tên vì lý do an toàn), một tài khoản với hơn 70,000 người theo dõi, đồng thời quản lý một diễn đàn về kinh tế chia sẻ trải nghiệm của mình: “Đây là chiêu thức mà VinGroup hay các công ty lớn sử dụng để chặn dư luận. Trước đây, tôi và và các thành viên bị báo cáo liên tục. Người báo cáo cho rằng tài khoản tôi là giả mạo, nội dung tôi vi phạm bản quyền hoặc hình ảnh tôi đăng thuộc một công ty nào đó. Nếu kháng cáo thành công, họ sẽ báo cáo tiếp. Khi số lượng báo cáo đủ lớn, Facebook tự động khóa tài khoản của tôi. Tới mức này thì bạn phải tự hiểu là nên dừng lại, vì không có kết quả tốt đẹp gì. Bạn cũng không có đủ thời gian để xử lý tất cả vấn đề. Sớm muộn gì thì tài khoản của bạn cũng bị vô hiệu hóa. Đây là một lỗi rất nghiêm trọng của Facebook”. RFA không thể xác minh một cách độc lập các tuyên bố của ông Trường. Một người từng làm việc cho Vinpearl, một công ty thuộc hệ sinh thái Vingroup, nhưng đã chuyển qua làm trong lĩnh vực marketing online, trao đổi với RFA dưới điều kiện ẩn danh như sau: “Nói thiệt là trước đây mình cũng đã báo cáo bản quyền người khác, nhưng có lý do chính đáng. Bất cứ ai cũng có thể làm vì đây là chính sách của Facebook. Khi báo cáo, bạn phải ghi tên, địa chỉ, và chứng minh bạn là chủ sở hữu bản quyền. Nếu đọc email thông báo vi phạm, sẽ có thông tin về người báo cáo. Nhưng với trường hợp của VinGroup, theo kinh nghiệm của mình, họ đã thuê một đơn vị ngoài để báo cáo ở quy mô lớn. Bên đó sẽ mạo danh các tổ chức lớn như AP, New York Times, và các nhà báo. Nếu bạn biết kháng cáo thì sẽ khôi phục lại nhưng đa số chúng ta không ai rảnh để làm vậy”. Trong một email báo cáo nội dung về đèo Hải Vân, chủ sở hữu bản quyền được cho là Paramount Pictures và email liên lạc là dmca@paramount.com . Đây không phải là email chính thức của hãng phim Paramount Pictures. Không chỉ trên Facebook, hiện tượng này còn xảy ra trên Threads và TikTok. Nam (đã đổi tên vì lý do an toàn) là một Tiktoker thường xuyên chia sẻ về cuộc sống ở Mỹ trên các nền tảng. Mỗi clip của anh thu hút hơn 100,000 lượt view. Khi anh bắt đầu chia sẻ góc nhìn về VinGroup và các dự án của Vin, nhất là VinFast, vấn đề bắt đầu xảy ra. Các clip của anh bị báo cáo là đã vi phạm bản quyền, tài khoản của anh bị cho là giả mạo và nhanh chóng bị khóa. “Các clips của tôi không hề có một tấm ảnh bản quyền nào và luôn có mặt của tôi”, anh phàn nàn, “Tôi không thể nào vi phạm được”. Sau một tuần vắng mặt, anh đã trở lại và giãi bày bằng một clip trên Facebook: “Họ là bên có quyền cho nên mình không thể làm được gì”. Từ đó, anh hoạt động ít lại hẳn. Đáng nói hơn, Nam không phải là trường hợp duy nhất. Điều này không chỉ xảy ra với những cá nhân phản biện. Ngay cả những người được cho là “thân với chính quyền” cũng vô tình dính phải tranh chấp này. Tài khoản “Banker thích code” hay “Đạt quan điểm” là một ví dụ của một cá nhân tự cho mình là yêu nước và luôn tin tưởng Đảng và nhà nước. Vào ngày 21 tháng 7 năm 2026, tài khoản này đã đăng một clip tên “Đèo hải vân và các dự án bất động sản phong cách nước ngoài #bankerthichcode #chinhtri #vanhoa.” Trong clip, chủ tài khoản đã phê bình dự án của VinGroup ở đèo Hải Vân và so sánh với khu nghỉ dưỡng cao cấp Amaroi. Video này sau đó bị báo cáo với lý do tương tự, vi phạm bản quyền, và bị xóa bài. Bài đăng của tài khoản Banker thích code trước khi bị xóa (RFA) Tức giận, chủ tài khoản đã đăng bài viết phàn nàn như sau: “Bộ mặt thật của V. Tao làm gì mà phải nhảy dựng lên thế? Đe dọa “Không gỡ thì bọn mình gỡ” rồi “Kênh ae”, anh em kiểu gì chúng mày mà mày đánh bản quyền clip của tao? Sử dụng những thuật toán bẩn để bịt mồm người chính đáng? Mày có thể đụng vào bất kỳ kênh nào, riêng kênh tao, tao sẽ lên 10 clip nữa xoay quanh mày. Tao biết những người phản động sẽ lấy clip của tao để quay sang công kích mày, nhưng tao nghĩ mày xứng đáng rồi. Mày thượng đẳng quá mà”. Chỉ vài giờ sau, tài khoản này đã tự xóa hết các clip và bài viết phê bình VinGroup, nhưng không đưa ra lời giải thích nào. Hiện tượng này đã khiến nhiều bạn trẻ sử dụng mạng xã hội Threads tỏ ra phẫn nộ. Một bạn đã châm biếm như sau: “Tôi xin lỗi VinGroup. Tôi xin lỗi Phạm Nhật Vượng. Tôi xin lỗi Vinhomes Làng Vân Đà Nẵng”.

RFA Vietnamese Trong Nước

Khi đất được kết luận là không thuộc đất công ích do UBND phường quản lý, cũng chưa cấp giấy chứng nhận cho ai, nhưng lại tuyên bố người dân lấn chiếm sử dụng trái phép và không đền bù. Quy trình thiếu minh bạch Vào sáng ngày 25/6/2026, 19/19 hộ dân tại khu vực Bàu Sen Bàu Lát thuộc phường Quy Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai đồng loạt ký tay phản đối quyết định về xác minh nguồn gốc đất và cơ chế đền bù giải phóng mặt bằng mà họ cho là “không công bằng” tại trụ sở UBND phường. Vụ việc này nằm trong kế hoạch giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cải tạo hệ thống tiêu thoát lũ suối Trầu và Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo FPT AI thuộc Khu Đô thị Long Vân, phường Quy Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai, với tổng mức đầu tư dự kiến 485 tỷ đồng . Thời gian triển khai từ năm 2025-2028. “Lúc lập hồ sơ nó không nói chuyện với mình mà chỉ họp nhau,” một người dân có đất thuộc diện thu hồi chia sẻ với phóng viên RFA. Theo chia sẻ của các hộ dân địa phương, khu đất này đã được khai hoang từ trước năm 1983 và canh tác ổn định bắt đầu từ năm 2004 tới hiện tại. Thế nhưng khi lập hồ sơ, chính quyền đã không tham vấn người dân, mà tự động xác định mốc thời gian canh tác. “Mấy thằng cán bộ phường ở đây nó chơi kiểu phù thuỷ mà. Mình canh tác từ trước 2014 mà giờ nó điền thông tin nó ghi sau 2014 dẫy rầu để nó không đền. Bữa 19 hộ dân đâu ai chịu giao đất đâu,” một người dân khác cho hay. Ngoài ra, nạn nhân còn chia sẻ cán bộ phường sau đó còn tuyên bố đất này do bộ đội khai vỡ gây bức xúc cho người dân địa phương. “Dám để trong đó là đất khai vỡ do bộ đội. Đó các anh và cán bộ và bà con nông dân ở đây xem như vậy có phải là làm đúng theo tấm gương đạo đức HCM hay không hay chỉ vì lợi ích nhóm?” một người đại diện các hộ dân bức xúc trường trình lại sự việc với phóng viên. Trách nhiệm quản lý của nhà nước Một trong những nguyên nhân dẫn đến tranh chấp là việc cơ quan có thẩm quyền chưa thực hiện đầy đủ công tác tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn người dân về các quyền công dân cơ bản liên quan đến đất đai. Dù đã khai hoang canh tác từ trước năm 1983, tuy nhiên trong suốt quá trình sử dụng đất người dân không nhận được bất kỳ thông tin hay hướng dẫn cụ thể nào từ phía cơ quan có thẩm quyền, về kê khai đất khai hoang và quy trình đóng thuế đất. Sự thiếu sót này đã tạo ra khoảng trống trong nhận thức pháp luật của người dân, làm gia tăng nguy cơ phát sinh các tranh chấp và khiếu kiện về sau. Điều đáng lưu ý là, trong văn bản dự thảo “Bảng tính chi tiết giá trị bồi thường, hỗ trợ - đợt 05” của UBND phường Quy Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai lại kết luận rằng khu vực đất này cũng “không thuộc đất công ích do UBND phường quản lý, chưa được cấp Giấy chứng nhận cho ai.” Vậy nếu đất này không thuộc đất công, cũng chẳng chứng nhận cho dân, thế thì sẽ thuộc về ai? Đến nay, khi vấn đề giải phóng mặt bằng đang diễn ra gấp rút để thực hiện dự án Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo FPT AI và hệ thống tiêu thoát nước Long Vân, thì cơ quan chức năng đã vội vàng lập hồ sơ và kết luận toàn bộ khu vực đất trên mặt nước và đất xung quanh bờ kè khu vực của 19 hộ dân tại đó không thuộc diện được đền bù. Ngoài ra, một luật sư trao đổi cùng phóng viên RFA cho biết việc người dân phải có nghĩa vụ với mảnh đất mà họ khai hoang bằng việc đóng thuế đất dù có sổ hay không. Vị luật sư cho hay từ năm 1983 đến nay đã qua bao nhiêu lần đo đạc lại bản đồ địa chính rồi mà vẫn không ghi nhận việc sử dụng đất thì rất lạ. “Người dân thiếu hiểu biết nên họ lộng hành,” vị luật sư này chia sẻ. 40 năm canh tác vẫn không được đền bù Theo ghi nhận từ phóng viên RFA, từ ngày 20/6 đến ngày 26/6/2026, một số hộ dân đã liên tục đăng tải nội dung khiếu nại lên mạng xã hội, về việc không nhận được đền bù. Họ cáo buộc cơ quan địa chính thuộc UBND phường Quy Nhơn Tây thiếu cơ sở khi kết luận khu vực đất canh tác nông nghiệp của hộ dân ông T.T.C. và 18 hộ dân khác là đất không canh tác ổn định sau ngày 1/7/2014. Chính vì thế, UBND phường Quy Nhơn Tây không giải quyết đền bù đất và không hỗ trợ bất kỳ chi phí chuyển đổi ngành nghề hay tái định cư cho người thân thuộc 19 hộ trên. Tại khoản 3 Điều 96 Luật đất đai năm 2024 về bồi thường về đất khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân, quy định: ‘Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01 tháng 07 năm 2004 mà người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật này thì việc bồi thường được thực hiện theo quy định của Chính phủ.’ Chiếu theo quy định này, UBND phường Quy Nhơn Tây cần phải trình bày rõ quy định của Chính phủ được ban hành trong trường hợp giải quyết đền bù giải phóng mặt bằng cho 19 hộ dân tại khu vực bầu sen. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa ghi nhận được thông tin chi tiết về bất cứ văn bản quy phạm pháp luật nào nhằm hướng dẫn người dân về vấn đề này. Trong khi đó, khu vực đất hoang ngay bên cạnh khu vực đất mặt nước của các hộ dân xung quanh hồ sen, dù đã rất lâu không có ai canh tác hay khai thác, nhưng vẫn nhận được khoản tiền đền bù là 350 triệu/sào (tức khoảng 500m2 đất). Điều đáng lưu ý là người đang sở hữu khu vực đất được đền bù ấy, lại chính là gia đình vợ của ông chủ tịch hội nông dân phường Trần Quang Diệu (cũ). Thêm vào đó, theo chia sẻ từ ông T.T.C. với phóng viên RFA, trước đó đã có một dự án xây dựng đường Long Vân - Long Mỹ tại địa phương, hộ dân xung quanh khu vực cũng đã nhận được đền bù giải toả phù hợp dù cũng là cùng tính chất đất ruộng khai hoang. Cấm kêu oan Được biết, vấn đề về tranh chấp giải phóng mặt bằng và đền bù đất cho người dân thuộc khu vực kể trên không chỉ mới diễn ra trong khoảng thời gian gần đây, mà đã xảy ra từ tháng 8 năm 2024. Cho đến tận bây giờ, người dân vẫn chưa nhận được bất kỳ lời giải thích thoả đáng nào từ phía cơ quan chức năng có thẩm quyền. Để lại rất nhiều nỗi bức xúc trong lòng dân. Không những thế, sau nhiều video và bài viết được đăng tải trên mạng xã hội của gia đình ông T.T.C., ngày 1/7/2026, chủ trang facebook đã được cơ quan Công an phường Quy Nhơn Tây mời lên làm việc với lý do là cần xem xét lại những nội dung được đăng tải trên mạng xã hội. Theo chia sẻ của nạn nhân, cơ quan công an đã không phạt hành chính nhưng đã có một số yêu cầu cảnh cáo về việc đăng tải nội dung và yêu cầu xoá những bình luận mang tính tiêu cực. “Công an nó biết mình nói cũng đúng nên nó đâu có biểu mình xoá bài. Nó kêu mình xoá mấy cái bình luận quá đáng á. Có một số họ kêu ‘cướp’ nó ảnh hưởng tới chính quyền nhiều quá. Nó cũng không phạt,” ông C. cho biết.

RFA Vietnamese Trong Nước

Trên mạng xã hội Threads trong tuần qua, một trong những từ khóa lên xu hướng mạnh nhất chính là “Vingroup đèo hải vân”. Đây không phải là lần đầu tiên VinGroup bị lên án, nhưng chưa bao giờ họ bị giới trẻ chỉ trích rộng rãi như vậy. Đây là một trong các bài đăng nổi bật nhất, “T ghét Vingroup, có bao nhiêu chuyện thì bới hết ở bình luận đi ae” (Tôi ghét VinGroup, có bao nhiêu chuyện thì đăng hết ở bình luận đi anh em). Ở dưới là hơn 500 bình luận chỉ trích. “Nhà cửa thiết kế dở hơi, xây cẩu thả, ép tiến độ nhà thầu rồi trừ tiền sạch, làm thầu cho Vin xong là lỗ sặc máu”. “Tới giờ vẫn không hiểu Vingroup là ai mà dám cả gan gửi thông báo thu hồi nhà đất của khu bọn tao. Đuổi bọn tao đi với số tiền đền bù bằng 1 phần 10 để xây dự án cho bọn nó. Trong khi dân ở đây mua nhà đất sổ đỏ đàng hoàng, sống đã mấy chục năm ở đây tận mấy đời”. “2024, gia đình 4 người ở Mỹ tử vong khi lái VF8. Nguyên nhân nghi ngờ xe Vinfast có vấn đề”. “Ai đã duyệt dự án này ở đèo Hải Vân? Lôi tên tuổi, nhà cửa, họ hàng ra. Phải hỏi ông ta đã nhận bao nhiêu. Vì sao lại khốn nạn với thành phố này như vậy”. Bắt đầu với việc chỉ trích xây dựng dự án ở đèo Hải Vân, VinGroup đã trở thành một tội đồ đối với không ít người trẻ, ít ra trên mạng xã hội là vậy. Đây là một điều trái ngược với những gì thường thấy trên truyền thông đại chúng, nơi gần như không có bất cứ một sự phê bình nào về VinGroup. Nhưng trên mạng xã hội, giới trẻ như đã tìm được một diễn đàn để họ cất tiếng nói. Người trẻ có đủ sức ảnh hưởng? Dựa theo một báo cáo của DecionLab , 73% những người thuộc thế hệ GenZ tại Việt Nam cho rằng môi trường là vấn đề quan trọng. Dự án Làng Vân của công ty VinPearl thuộc VinGroup đang gây xôn xao dư luận là một minh chứng cho xu hướng này. Nhiều người cho rằng VinPearl đang đánh đổi cảnh quan thiên nhiên để làm dự án thương mại. Các ý kiến phần lớn lại tập trung trên mạng xã hội Threads, một nền tảng thuộc sở hữu của Tập đoàn Meta từ Mỹ. Tại Việt Nam, tính đến cuối năm 2025, theo dữ liệu quảng cáo của Meta, Threads có thể tiếp cận khoảng 4.65 triệu người dùng, tương đương 5.4% số người dùng Internet trong nước. Đây là còn không gian được nhiều người trẻ sử dụng để tạo ra các diễn đàn tự do trao đổi và trao đổi một cách công khai. Khác với những diễn biến của những cuộc thảo luận sôi nổi trên mạng xã hội, làn sóng phản ứng của người trẻ trước dự án Làng Vân không thể tìm thấy ở những nội dung đăng tải của báo chí nhà nước. Thay vào đó, quan sát nhiều tờ báo như VnExpress, Tuổi Trẻ, Dân Trí, Thanh Niên, thì dự án Làng Vân được đưa tin và nổi lên như một thành tựu của Tập đoàn Vingroup. Lễ khởi công của dự án diễn ra hoành tráng cùng với sự tham gia , tán dương của các quan chức chính quyền. Tại sao lại là Threads? Một quản trị viên của một nhóm chuyên phân tích các sản phẩm tài chính và dự án bất động sản trên Facebook đã giải thích như sau: “Nhóm trên Facebook của mình có khoảng 150,000 thành viên. Mình để ý một hiện tượng rất lạ. Bất cứ bài nào tiêu cực về VinGroup sẽ bị report rồi bị xóa. Mặc dù chỉ là một clip về xe VinFast bị hư hay một tấm ảnh về tường nứt ở một căn VinHomes, nó sẽ sớm muộn biến mất. Theo tìm hiểu của mình, một đơn vị nào đó đã báo cáo bản quyền. Họ giả danh các nhà báo, các tờ báo, để báo cáo vi phạm. Nền tảng Facebook cũng không hỗ trợ người bị báo cáo”. Đây là một ví dụ khác. Trên diễn đàn “OFBB - Mạng xã hội giao thông”, một bài đăng về dự án Làng Vân đã bị xóa. Facebook đã gửi thông báo đến chủ nhân như sau: “Chúng tôi đã gỡ nội dung sau đây mà bạn đăng lên Facebook do nhận được thông báo của một bên thứ ba cho biết rằng nội dung đó xâm phạm bản quyền”. Trong khi đó trên nền tảng Threads (dịch là chuỗi bài đăng ) cuộc thảo luận về dự án Vinhomes Làng Vân vẫn diễn ra sôi nổi. Giao diện của mạng xã hội này cho phép tập hợp tất cả các bài đăng cùng chủ đề vào một chuỗi, người dùng có thể dễ dàng xem toàn bộ các bài đăng về một chủ đề cụ thể mà không phải tìm kiếm như ở các mạng xã hội khác. Điều này khiến việc tham gia thảo luận và tìm kiếm thông tin trở nên dễ dàng và tập trung hơn. Từ một dự án được tạo ra để cạnh tranh với X (trước đây là Twitter), mạng xã hội Threads của Meta đang trở thành nơi các bạn trẻ phản ánh những bức xúc trong xã hội. Một bạn trẻ đăng trên Threads như sau: “Vụ đèo Hải Vân chứng minh cho ta thấy Gen Z không hề sống thờ ơ như báo đài tuyên truyền. Ngược lại, họ còn rất quan tâm đến những vấn đề nhức nhối của xã hội, của đất nước, nhưng họ lại không có đủ sức ảnh hưởng, không đủ tiếng nói để làm thay đổi các vấn đề trên”. Sau đây là vài phản hồi khác: “Khác quan điểm là đu càng, “Địa Trung Hải” ,“Venice” ở Phú Quốc nhìn như nồi cám heo, cứ chê Vin là ba que”. “Chửi Vin = phản động, Vin là cái của đảng và nhà nước vậy”. “Lừa đảo tiền của dân, thằng SunGroup và thằng VinGroup luôn. Gia đình tôi là nạn nhân”. Lý do chính ít ai dám phê bình VinGroup trực diện là họ sợ bị quy chụp là bất đồng chính kiến hay phản động. Đó cũng là một trong những cách phổ biến mà những nhóm thân chính phủ sử dụng để dập tắt tiếng nói phản biện. Một bạn trẻ ở Phú Quốc đã chia sẻ với phóng viên RFA rằng “kể từ khi VinGroup tới Phú Quốc, họ lấy đất rừng để xây dự án. Mình lo sợ là sau này, Phú Quốc sẽ không còn thiên nhiên nữa” Không phải ai cũng có cái nhìn tiêu cực về VinGroup Tuy nhiên, không phải ai cũng có góc nhìn tiêu cực về VinGroup. Một người trẻ Nha Trang có nhận xét khác: “Kể từ khi Vingroup xây VinPearl ở Hòn Tre, họ đã kéo cả triệu du khách tới Nha Trang. Nếu họ biến mất thì hàng ngàn người địa phương sẽ thất nghiệp. Khi chỉ trích thì phải có một giải pháp nào đó.” Người này cũng cho rằng xe VinFast vẫn là một lựa chọn hợp lý “bởi vì trong tầm giá 300-400 triệu, bạn không có quá nhiều lựa chọn”. Ngoài ra, chất lượng xe kèm với dịch vụ sửa chữa tốt khiến người này chấp nhận tự gọi bản thân là một “Vin Nô bất đắc dĩ“. Đó không phải là một nhận xét cảm tính, mà còn cho thấy một thực tế rằng, VinGroup đã trở thành một phần không thể thiếu trong kinh tế Việt Nam. Theo ước tính, VinPearl Nha Trang mỗi ngày đón 25,000 đến 35,000 du khách, tương đương 9 tới 12 triệu du khách. Trong khi đó, tỉnh Khánh Hòa trong năm 2025 đã đón 16 triệu du khách và VinPearl là một địa điểm thu hút hàng đầu. Bất chấp các lời chỉ trích, các dự án nhà ở của VinGroup vẫn bán chạy. Vài dự án trong khu vực Sài Gòn vẫn đang xây dựng là Vinhomes Grand Park ở Quận 9, Vinhomes Paradise ở Cần Giờ, và Vinhomes Bình Chánh. Trong khi mức giá bình quân của một căn hộ tại Sài Gòn đã lên 112 triệu đồng/m2, một căn 50m2 có giá khoảng 5.6 tỷ đồng, nhiều người tìm đến VinHomes như một lựa chọn an toàn, vì không còn cách nào khác. Một người ở Sài Gòn đang tìm mua căn hộ chia sẻ góc nhìn như sau: “Mình cũng không thích gì những gì VinGroup làm. Nhưng trong tầm giá 2-3 tỷ, gần như không có dự án nào tốt bằng Vinhomes. Mình đang tham khảo Vinhomes Quận 9, căn 2 phòng ngủ với giá 3 tỷ, và thấy nó tốt nhất. Ở đây có công việc, hồ bơi, siêu thị, và các tiện ích khác. Chưa kể, có xe buýt miễn phí để đi từ đây vô Quận 1. Mình có một người bạn chi tiêu rất tiết kiệm. Bạn ấy không quan tâm chính trị hay kinh tế, chỉ tập trung vào chuyên môn, cho nên bạn chọn đi Xanh SM, vì nó rẻ và ít hôi xe. Ngoài kia cũng có hàng triệu người như cổ. Vingroup độc quyền, thao túng hay phá hoại hệ sinh thái? Họ không cần biết. Miễn là Xanh SM có cuốc xe giá rẻ.”