نیروهای امریکایی دو محل پرتاب راکتهای ایران را در جزیره لارَک در مسیر تنگه هرمز هدف قرار دادند. یک مقام امریکایی به رادیو اروپای آزاد /رادیو آزادی تأیید کرد که این حمله پس از آن انجام شد که نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حال آمادهسازی برای پرتاب راکتهای حامل ماینهای بحری به سوی این مسیر مهم دیده شدند. گزارش شده که حملات روز یکشنبه(8 سنبله) نخستین حمله مستقیم امریکا بر مواضع نظامی ایران در بیش از یک ماه بوده است. این حملات در حالی انجام شدهاند که واشنگتن تلاش میکند تردد کشتیها در تنگه هرمز دوباره به حالت عادی برگردد قوماندانی مرکزی نیروهای امریکا(سنتکام) گفته که نیروهای امریکایی مسیرهای تردد کشتیهای بینالمللی در تنگه هرمز را از ماینهای بحری پاک کردهاند و فعالیتها در این منطقه را از نزدیک زیر نظر دارند. سنتکام گفته است که هدفش از این حمله تازه پس از هفتهها سکوت در منطقه، نیروهای ماینگذار سپاه بوده است. ساعاتی پس از حمله نیروهای امریکایی، ایران مدعی شد که در پاسخ به دو موضع امریکایی در امارات متحده عربی و اردن حمله متقابل کرده است. سپاه پاسداران در بیانیهای اعلام کرد که حمله امریکا به جزیره لارَک به گفته سپاه «منجر به شهادت و مجروحیت تنی چند از رزمندگان و هموطنانمان شد.» هنوز گزارشی رسمی از تعداد کشتهها و زخمیها در جزیره منتشر نشده است؛ با این حال اخبار غیررسمی در شبکههای اجتماعی حاکی از تلفات چشمگیر از طرف ایران است. اردن که متحد نزدیک امریکا است، گفته که در ساعات نخستین روز یکشنبه هشت راکت را که وارد حریم هوایی این کشور شده بود، رهگیری کرده است. وزارت دفاع امارات متحده عربی روز دوشنبه در بیانیهای اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور با یک طیاره بی سرنشین که از ایران آمده بود، بر فراز آبهای سرزمینی خود درگیر شده است. این وزارتخانه جزئیات بیشتری در مورد این ارائه نکرده است. این درحالیست اداره دونالد ترمپ، رئیس جمهور امریکا مرحلهی جدید از فشار اقتصادی و تشدید تحریمها علیه ایران را آغاز کرده است و محاصره بحری بنادر ایرانی نیز همچنان پابرجا است. وزیر خزانهداری امریکابا آغاز این فشار اقتصادی گفته است که طرح واشنگتن برای افزایش شدید تحریمهای اقتصادی با هدف "سرنگونی" حکومت جمهوری اسلامی دنبال خواهد شد. در همین حال مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران روز چهارشنبه ۴ سنبله و پس از آغاز فشار اقتصادی امریکا علیه ایران بار دیگر بر ضرورت پایان جنگ و حل اختلافها از راه گفتوگو تأکید کرد.
نبود کار و کاهش درآمد، شماری از خانوادهها در افغانستان را با دشواریهای جدی اقتصادی روبهرو کرده است. شفیقالله، مردی دارای معلولیت در ولایت ننگرهار، میگوید بیکاری و نبود درآمد او را مجبور کرده تا برای تأمین غذای خانواده ۱۳ نفرهاش، از دکانداران مواد خوراکی را قرض بگیرد. اما به گفته او، بسیاری از دکانداران نیز به دلیل افزایش قرض مشتریان، دیگر مانند گذشته توان یا امکان قرض دادن ندارند. هشتاد یا پنجاه افغانی را از دکاندار آرد یا برنج قرض میگیریم، اگر دلش شد مواد خوراکی را قرض میدهد اگر نشد نمیدهد "به اندازه صد، هشتاد یا پنجاه افغانی را از دکاندار آرد یا برنج قرض میگیریم، اگر دلش شد مواد خوراکی را قرض میدهد اگر نشد نمیدهد، قرض هم حالا کسی نمیدهد، حیران هستم که شام برای اولاد ها نان پیدا خواهد شد یا نه؟" شفیقالله، تنها کسی نیست که با چنین وضعیتی روبهرو است، کاهش فرصتهای کاری و افزایش بیکاری، فشار اقتصادی بر بسیاری از خانوادهها در افغانستان را بیشتر کرده است. وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان در سال ۲۰۲۵ اعلام کرده که میزان بیکاری در افغانستان به حدود ۳۰ درصد رسیده است. این در حالی است که بانک جهانی در سال ۲۰۲۱ نرخ بیکاری افغانستان را حدود ۱۲ درصد گزارش کرده بود. گلمحمد، کارگر روزمزد در کابل، نیز میگوید به دلیل کمتر شدن فرصت های کاری مشکلات اقتصادی او افزایش یافته و ناگزیر است با گرفتن قرض زندگی خود را پیش ببرد. زندگی خود را با قرض گرفتن از یک نفر از دیگر نفر سپری می کنیم، قیمت مواد اولیه خوراکی ارزان نشده "کار و بار وجود ندارد از صبح تا شام زیر این منار مینشینم، ولی هیچ کاری پیدا نمیشود و شام دوباره دست خالی به خانه خود بر میگردیم ،همین حالا زندگی خود را با قرض گرفتن از یک نفر از دیگر نفر سپری می کنیم، قیمت مواد اولیه خوراکی ارزان نشده، خواهش ما اینست که برای مردم زمینه کار فراهم شود." الکساندر دیکرو، رئیس برنامه توسعهای ملل متحد (UNDP)بتاریخ ۱۵ سرطان ۱۴۰۵ نیز گفت که از هر چهار نفر در افغانستان، سه نفر یعنی حدود ۲۹ میلیون نفر، قادر به تأمین نیازهای اساسی خود نیستند. به گفته او این کشور همزمان با بحرانهای از جمله فقر، شوکهای تغییرات اقلیمی و بازگشت مهاجران مواجه است و محدودیتهای کاری زنان نیز فشار بیشتری بر اقتصاد افغانستان وارد کرده است. (یواندیپی) پیش از این هشدار داده بود که وضعیت اقتصادی در افغانستان بسیار دشوار شده و از هر ۱۰ خانواده، ۹ خانواده برای تأمین نیازهای روزانه خود ناگزیر به حذف وعدههای غذایی، فروش اموال یا قرض گرفتن شدهاند. در این حال برخی فروشندگان نیز میگویند افزایش درخواست مردم برای قرض گرفتن مواد غذایی، سرمایه آنان را تحت فشار قرار داده است. خودم از عمده فروش برنج قرض میگیرم و این ها از دکان من قرض میگیرند محمد ظاهر یک فروشنده مواد خوراکی و ارتزاقی در شهر کابل به رادیو آزادی گفت: "برخی ها هر ماه مواد خرج خود را به قرض می برند یا پول در وقتش می آورند یا برای برخی شان احوال روان می کنیم که پول را برگردانند، این مشکلات زیاد است، خودم از عمده فروش برنج قرض میگیرم و این ها از دکان من قرض میگیرند همین حالا در دکانم تقریبا یک بیست، بیست و پنج هزار افغانی سرمایه ؛ اما حدود چهار تا پنج هزار آن در قرض رفته است." با این حال، برخی آگاهان اقتصادی میگویند برای کاهش بیکاری و بهبود وضعیت اقتصادی، تنها ایجاد فرصت کاری کافی نیست؛ بلکه تقویت مهارتهای حرفهای و ظرفیت کارآفرینی نیز اهمیت دارد. مهارت های تخصصی و خصوصاً ابتکاری متشبث وجود ندارد بشیر دودیال، یکی از آگاهان اقتصادی در این مورد به رادیو آزادی گفت: "مشکل اول ما اینست که مهارت های تخصصی و خصوصاً ابتکاری متشبث وجود ندارد و اگر فرصت های کاری هم به وجود بیاید مهارت ها بسیار در سطح پایین است؛ زیرا تا کنون نتوانسته ایم که بعضی مکاتب حرفوی را بسازیم و از طرف دیگر کسب و کاری که قبلا در افغانستان بود مثل بوت دوزی، پوستین دوزی و کلاه دوزی و پرورش ماهی و مرغ و از این کارها این رابطه نسلی قطع شد و این تجربه را این نسلی جدید ندارد، این نقیصه ها که رفع شود افغانستان می تواند تشبثات بسیار خوبی داشته باشد." برخی آگاهان اقتصادی پیش از این به رادیو آزادی گفتهاند که برای بهبود وضعیت اقتصادی افغانستان، در کنار رشد مهارتها و ایجاد فرصتهای کاری، تقویت زمینه سرمایهگذاری، حمایت از بخش خصوصی و رشد تولیدات داخلی نیز اهمیت دارد. به گفته آنان، ایجاد محیط مناسب برای فعالیتهای اقتصادی، دسترسی به منابع مالی، حمایت از تولیدکنندگان و فراهم کردن زمینه رقابت برای کسبوکارها میتواند به ایجاد فرصتهای کاری پایدار کمک کند. آنان میافزایند که کاهش بیکاری و بهبود وضعیت معیشتی خانوادهها، نیازمند برنامههای درازمدت و توجه همزمان به بخشهای مختلف اقتصاد است.
نزدیک به دو ماه از ناپدیدشدن حامد احساس سینماگر و سید قاسم هاشمی، فعال رسانهای افغان در پاکستان میگذرد. خانوادههای این دو میگویند که با وجود مراجعه به پولیس، محکمه و نهادهای مختلف، تاکنون هیچ اطلاعی از سرنوشت آنان به دست نیاوردهاند و همچنان در انتظار دریافت خبری از عزیزانشان هستند. اوزلم احساس همسر حامد احساس، آخرین لحظات پیش از ناپدید شدن او را چنین روایت میکند. "حامد جان و هاشمی صیب چهار جولای برای خریدن لنز کمره از خانه بیرون شدن و ساعت ۸:۳۰ بود که تماس من با حامد جان قطع شد، ما در این مدت به محکمه هم مراجعه و شکایت کردیم و به پولیس هم گزارش دادیم، اما متاسفانه هیچ نتیجهای نگرفتیم." به گفتهٔ خانم احساس، پس از قطع تماس، تلاشها برای یافتن هرگونه سرنخ آغاز شد؛ از مراجعه به پولیس گرفته تا پیگیری از طریق محکمه. اما آنان میگویند که این تلاشها تاکنون نتیجهای در پی نداشته است. اما این تنها نگرانی خانوادهها نیست؛ آنان میگویند مشکلات اقامتی و نداشتن اسناد معتبر نیز روند پیگیری پرونده را دشوارتر کرده است. سید هاشم هاشمی، برادر سید قاسم هاشمی فعال رسانهای به رادیو آزادی میگوید: بار بار به نهادهای امنیتی مثل پولیس پاکستان، محکمه عالی پاکستان مراجعه کردیم سرنخی پیدا نکردیم، هیچ نهاد حقوق بشری همرای ما همکاری نداشتند "بار بار به نهادهای امنیتی مثل پولیس پاکستان، محکمه عالی پاکستان مراجعه کردیم سرنخی پیدا نکردیم، هیچ نهاد حقوق بشری همرای ما همکاری نداشتند، یک مشکل دیگر اینکه فامیل ما ویزا ندارد و دولت پاکستان هم به هیچ افغان صادر نمیکند، با وجود آن هم خیلی پیگری کردیم، اما هیچ پاسخی دریافت نمیکنیم." در کنار خانوادهها، این رویداد بازتاب گستردهای میان شماری از فعالان رسانهای و تولیدکنندگان محتوای افغان در یوتیوب در پاکستان نیز داشته است؛ کسانی میگویند ناپدیدشدن این دو یوتیوبر، نگرانیها درباره امنیت شان را افزایش داده است. یک یوتیوبر افغان به شرط تغیر صدا و عدم نشر نامش، نگرانی خود را با رادیو آزادی شریک ساخت. "ناپدید شدن حامد احساس و قاسمی تنها خانواده و دوستان شان را نگران نساخته بلکه دیگر چهرههای رسانهای در پاکستان را نیز نگران کرده، ما اینجا در یوتیوب فعالیت داریم، همه با چهره ما آشنا هستند و این اتفاق سبب میشه که ما نیز نگران امنیت خود و خانواده باشیم، چیزی که قابل نگرانی است همین بیخبری طولانی مدت ازآنها است." با این حال، در اعلامیهای که خانوادهها و نزدیکان سید قاسم هاشمی، خبرنگار و سینماگر، و حامد احساس، سینماگر، در ۹ اگست ۲۰۲۶ در اسلامآباد منتشر کردهاند آمده است که آنها از شام ۴ جولای ۲۰۲۶، پس از ساعت ۸ شب، ناپدید شدهاند. خانوادهها پس از قطع ارتباط، موتر آنان را از طریق GPS در منطقه D-12 اسلامآباد پیدا کردند، اما حامد احساس و سید قاسم هاشمی داخل موتر نبودند، به گفتهای آنها با وجود مراجعه به پولیس و پیگیریهای حقوقی و قضایی، تاکنون اطلاعات روشنی درباره سرنوشت آنان به دست نیامده است. خانوادهها از حکومت پاکستان و نهادهای مسئول خواستهاند تحقیقات فوری و شفاف را برای یافتن آنان انجام دهند خانوادهها از حکومت پاکستان و نهادهای مسئول خواستهاند تحقیقات فوری و شفاف را برای یافتن آنان انجام دهند و از رسانهها و نهادهای حقوق بشری نیز خواستهاند در روشنشدن سرنوشت این دو نفر همکاری کنند. گفتنی است که اکثریت این فعالان رسانهای و یوتیوبرها پس از حاکمیت طالبان بر افغانستان و به گفتهٔ خود شان به خاطر تهدیدات امینتی به پاکستان آواره شدند. رادیو آزادی تلاش کرد تا با وکیل دو فرد ناپدید شده نیز صحبت کند، اما با تلاشهای مکرر موفق نشد. ناپدیدشدن حامد احساس و سید قاسم هاشمی در حالی رخ داده که بسیاری از مهاجران افغان در پاکستان با چالشهای امنیتی و حقوقی روبهرو هستند. پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، هزاران شهروند افغان به پاکستان پناه بردند؛ اما در ماههای اخیر، روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان از سوی حکومت پاکستان تشدید شده و بسیاری از خانوادهها با مشکلات اقامتی، تمدید ویزا و دسترسی به خدمات حقوقی مواجه شدهاند. با این حال، خانوادههای حامد احساس و سید قاسم هاشمی تأکید میکنند که خواسته اصلیشان فراتر از همۀ این دشواریها است؛ آنان میخواهند بدانند عزیزانشان کجا هستند و چه بر سرشان آمده است. تا زمان تهیه این گزارش نیز، مقامهای پاکستانی درباره سرنوشت این دو یوتیوبر توضیح روشنی ارائه نکردهاند و انتظار خانوادهها همچنان ادامه دارد.
تلاشهای کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا برای بازگرداندن آنعده از افغانهای که درخواست پناهندگیشان در کشورهای میزبان رد شده یا مرتکب "جرایم سنگین" شدهاند، در روزهای اخیر افزایش یافته است. این تلاشها نگرانی شماری از پناهجویان افغان را که با خطر اخراج روبهرو هستند، بیشتر کرده است. جرمنی که تاکنون در این زمینه نقش پیشتاز داشته و دهها افغان را به افغانستان بازگردانده است، روز شنبه ۷ سنبله، تأیید کرد که به یک هیأت تخنیکی طالبان بهگونهٔ موقت اجازه داده است وارد این کشور شود تا ترتیبات اداری و قونسلی لازم برای اخراج برخی از شهروندان افغان به افغانستان را فراهم کند. بر اساس گزارش خبرگزاری دیپیای جرمنی، وزارت خارجهٔ این کشور روز شنبه گفت که بر اساس توافق صورتگرفته، برای تحقق بازگرداندن افغانها به افغانستان، باید اسنادی صادر شود که برای مقامهای حکومت طالبان در افغانستان قابل قبول باشد. این وزارت گفته است که در کنار فراهمکردن نیروی انسانی کافی، امکانات تخنیکی لازم نیز باید آماده شود؛ بهویژه در مواردی که بازگرداندن شمار زیادی از شهروندان افغان در نظر گرفته شده باشد. وزارت خارجه جرمنی نیز گفته است که برای فراهمشدن سریع این شرایط تخنیکی، به یک هیئت از طالبان اجازه داده شده است برای مدت کوتاه وارد جرمنی شود تا امور تخنیکی را تقویت کند. بر اساس گزارشها، شمار اعضای این گروه اعلام نشده است؛ اما رسانهٔ جرمنی «اندیآر» به نقل از وزارت امور خارجهٔ این کشور گزارش داده که این هیت سه نفره است که از طریق قطر وارد جرمنی شده و ویزای ۳۰ روزه دارد. این هیت قرار است در برلین، بن و مونیشن با سفارت و قونسلگریهای افغانستان در زمینهٔ ترتیبات مربوط به این روند همکاری کند. یک هیئت از طالبان برای انجام امور تخنیکی به جرمنی رفته است یک منبع معتبر طالبان که نخواست نامش در گزارش منتشر شود، روز یکشنبه ۸ سنبله، به رادیو آزادی تأیید کرد که یک هیئت از طالبان برای انجام امور تخنیکی به جرمنی رفته است؛ اما گفت که این هیئت رسمی نیست و هدف آن، وصل و هماهنگکردن امور قونسلی با مرکز است. اگرچه جرمنی تاکنون شمار دقیق افغانهایی را که قصد بازگرداندن آنان را دارد رسماً اعلام نکرده است، اما در برخی گزارشهای اخیر شمار مجموعی شهروندان افغان در کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا که با خطر اخراج روبهرو هستند، حدود ۲۰ هزار نفر عنوان شده است. در همین حال، قرار است کمیتهٔ فرعی حقوق بشر پارلمان اروپا روز پنجشنبه، ۱۲ سنبله، دربارهٔ بازگرداندن آنعده از مهاجران و پناهجویان افغان از کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا بحث کند که درخواست پناهندگیشان در این کشورها رد شده یا مرتکب "جرایم سنگین" شدهاند. پارلمان اروپا در یک خبرنامه گفته است که این نشست روز پنجشنبه برگزار خواهد شد؛ اما اعضای این کمیته وضعیت کنونی حقوق بشر در افغانستان را نیز در نظر خواهند گرفت. بر اساس این خبرنامه، این بحث پس از آن برگزار میشود که کمیسیون اروپا در ماه جون در بروکسل با یک هیت طالبان دربارهٔ راههای بازگرداندن شهروندان افغان به افغانستان گفتوگو کرد. جرمنی یکی از ۲۰ کشور عضو اتحادیهٔ اروپا است که در ماه جون از روند بازگرداندن افغانها به کشورشان حمایت کرده بود. این کشور در مقایسه با برخی کشورهای دیگر، روند اخراج افغانها را از مدتی به اینسو سرعت بخشیده است. جرمنی روز سهشنبهٔ گذشته نیز ۲۳ افغان را با یک پرواز چارتر به کابل فرستاد و گفت بیشتر آنان افرادی بودند که در این کشور، از جمله در مواردی مرتبط با "تجاوز جنسی"، مرتکب "جرایم سنگین" شده بودند. وزارت داخلهٔ جرمنی: ۲۳ افغان تازه بازگردانده شده محکوم به جرایم بودند بر اساس اطلاعات وزارت داخلهٔ جرمنی، از ماه مارچ سال گذشته تاکنون در مجموع ۲۲۸ مرد افغان به افغانستان بازگردانده شدهاند که بیشتر آنان مجرمان بودهاند. اقدام حکومت جرمنی و در مجموع موضع شماری از کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا در حمایت از بازگرداندن افغانها به افغانستان، نگرانی شماری از افغانهای مقیم این کشورها، بهویژه کسانی را که درخواست پناهندگیشان رد شده است، افزایش داده است. برخی از پناهجویان افغان مقیم جرمنی و فرانسه که نخواستند نامهایشان در گزارش منتشر شود، مدتی پیش در گفتوگو با رادیو آزادی نگرانیهای خود را چنین بیان کردند: یکتن از این پناهجویان: "من هنوز هم نگران هستم. اگر فردا ما را به افغانستان بفرستند، من در آنجا، زیر حاکمیت طالبان، اصلاً نمیتوانم زندگی کنم." یک پناهجوی دیگر افغان گفت: "پنج سال من اینجا گذشت و تقریباً شش، هفت بار جواب منفی گرفتم. ترس وجود دارد. حالا چه کار کنیم؟ راه دیگری نیست، ما چارهٔ دیگری نداریم." بازگرداندن ما نهتنها آیندهٔ ما را از بین میبرد، بلکه زندگی ما را نیز با خطر جدی روبهرو میکند یکتن از پناهجویان دیگر افغان نگرانی اش را از تصمیم اخیر جرمنی چنین بیان کرد: "متأسفانه جواب منفی دریافت کردم. تصمیم اخیر جرمنی برای ما بسیار نگرانکننده است؛ زیرا بازگرداندن ما نهتنها آیندهٔ ما را از بین میبرد، بلکه زندگی ما را نیز با خطر جدی روبهرو میکند. وضعیت کنونی افغانستان قابل قبول نیست." این تنها افغانها نیستند که از خطرهای احتمالی بازگرداندهشدن به افغانستان نگراناند؛ شماری از نهادهای بینالمللی حقوق بشری نیز وضعیت کنونی افغانستان را برای بازگرداندن افغانها مناسب نمیدانند. پس از نشست کمیسیون اروپا با هیت طالبان در ماه جون در بروکسل، شماری از نهادهای حقوق بشری، از جمله دفتر کمیشنری عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد و سازمان عفو بینالملل، از کشورهای عضو اتحادیهٔ اروپا خواستند روند بازگرداندن افغانها به افغانستان را متوقف کنند. آنان گفتند وضعیت بشری و حقوق بشری در افغانستان بسیار نامناسب است. عفو بینالملل در بیانیهای از اتحادیهٔ اروپا خواست در زمینهٔ بازگرداندن مهاجران افغان با طالبان همکاری نکند. این سازمان همچنین گفته است که افغانستان تحت حاکمیت طالبان برای افرادی که بهگونهٔ اجباری بازگردانده میشوند، امن نیست. ولکر تورک، کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، نیز از کشورهای اروپایی خواست پالیسیهایی را که امنیت افغانها و تضمینهای حقوق بشری آنان را تضعیف میکند، رد کنند. ریچارد بنت، گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، نیز از اظهارات تورک حمایت کرده و گفته است که احترام به حقوق بشر و قوانین بینالمللی مربوط به پناهندگان ضروری است و افغانها نباید به یک وضعیت ناامن بازگردانده شوند.
مجلۀ آنلاین "کاروان کودک" که در کانادا فعالیت میکند، از سوی شماری از افغانهای مهاجر راهاندازی شده و مطالب آن به زبانهای پشتو، دری و ازبیکی منتشر میشود. مسئولان این مجله میگویند که در صورت فراهمشدن امکانات مالی، در آینده آن را به شکل چاپی نیز منتشر خواهند کرد. نخستین شمارهٔ مجلهٔ "کاروان کودک" ویژهٔ کودکان و نوجوانان، بهتازگی منتشر شده است. شفیع اتل، مدیرمسئول این مجله، در مورد به رادیو آزادی گفت: "ما سه ـ چهار نفر از دوستان نزدیک دور هم جمع شدیم و روی این موضوع فکر کردیم که در وضعیت و شرایط کنونی که چنین اوضاعی در افغانستان جریان دارد و متأسفانه وضعیت مکاتب و کیفیت آموزش و پرورش خوب نیست، چه کاری میتوانیم انجام دهیم، چگونه میتوانیم نقش سازندهای ایفا کنیم، در قدم اول، تصمیم گرفتیم که کار روی یک مجله را آغاز کنیم." پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، دختران از ادامهٔ آموزش بالاتر از صنف ششم محروم شدهاند و گفته میشود دسترسی و کیفیت آموزش پسران نیز وضعیت خوبی ندارد. صندوق حمایت از کودکان ملل متحد (یونیسف) سال گذشتهٔ میلادی گفته بود که افزون بر کیفیت آموزش دختران، روند ثبتنام پسران در مکاتب نیز کند شده است. این صندوق همچنین گفته بود که افغانستان در سطح جهان با یک بحران شدید آموزشی و یادگیری مواجه است و در این کشور حدود ۹۳ درصد کودکان حتی تا پایان دورهٔ ابتدایی نمیتوانند یک متن ساده را بخوانند. مجلهٔ "کاروان کودک" که رنگه و تصویری است، در مجموع ۶۱ صفحه دارد. شفیع اتل در مورد نوع مطالبی که در آن منتشر شده است، به رادیو آزادی گفت: "ما مجلهٔ کاروان کودکان را به سه زبان منتشر میکنیم؛ پشتو، دری و ازبیکی. ما تمرکز زیادی روی مطالبی کردهایم که بتواند از لحاظ فکری و ذهنی به رشد کودکان کمک کند." Kids Caravan Magazine in Pashto آقای اتل میگوید که مجلهٔ "کاروان کودک" در حال حاضر هر سه ماه یکبار منتشر میشود: اگر از لحاظ مالی امکاناتی پیدا کنیم یا داشته باشیم، حتماً این مجله را چاپ خواهیم کرد. اتل "مجله در حال حاضر به شکل دیجیتال منتشر شده است، اما اگر از لحاظ مالی امکاناتی پیدا کنیم یا داشته باشیم، حتماً این مجله را چاپ خواهیم کرد." او میگوید که در حال حاضر بخش عمدهٔ هزینههای این مجلهٔ آنلاین را خودشان پرداخت میکنند. مجلهٔ "کاروان کودک" پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در حالی منتشر میشود که در آن کشور، بهطور کلی و بهویژه در زمینهٔ برنامهها و نشریات ویژهٔ کودکان، خلأ جدی وجود دارد. پیش از این، مجلاتی مانند "دکمکیانو انیس"، "اکوبکو"، "باغچه"، "تربیت"، "نونهالان" و شماری دیگر، برای کودکان چاپ میشدند که مطالب گوناگون سرگرمکننده، آموزشی و تربیتی در آنها منتشر میشد. پیرمحمد کاروان، مسئول نشراتی خانهٔ ادبیات کودکان افغانستان، نویسنده و شاعر که نخستین مجلهٔ "کاروان کودک" را مطالعه کرد، در مورد آن به رادیو آزادی گفت: "به نظر من، این مجله برای کودکان وطن بسیار مفید است. من تمام مطالب آن را خواندم؛ مطالب بسیار شیرین و بسیار صمیمانه بودند، به زبان کودکان نوشته شده بودند و پیامهای بسیار عالی برای کودکان در آن وجود داشت." یکی از مشکلات عمدهٔ مجلات چاپی کودکان در افغانستان، کمبود مطالب نیز بوده است؛ زیرا نویسندگان تخصصی در حوزهٔ ادبیات کودک اندک اند و به این بخش توجه زیادی نشده است. خانهٔ ادبیات کودک که در سال ۱۳۹۱ خورشیدی از سوی شماری از نویسندگان ادبیات کودک تأسیس شده و نزد وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان ثبت است، پیش از این پیشنهاد کرده بود که ادبیات کودک باید در برنامههای درسی فاکولتههای ادبیات و تعلیم و تربیهٔ تمام پوهنتونهای دولتی افغانستان گنجانده شود، در این زمینه سمینارها برگزار شود و نویسندگان آموزش داده شوند.
شهر جلالآباد، مرکز ننگرهار را برخی باشندگان آن "شهر ریکشاها" نیز مینامند؛ زیرا به گفته آنان تعداد ریکشاها در این شهر زیاد اند. این وسیلهٔ کوچک ترانسپورتی، برای برخی خانوادهها وسیلهٔ امرار معاش است و برای استفادهکنندگان نسبت به وسیلههای نقلیه دیگر ارزانتر تمام میشود. در حالی که فقر و بیکاری در افغانستان بیشتر از هر زمان دیگری افزایش یافته و روند بازگشت مهاجران از کشورهای همسایه نیز سرعت گرفته است، شماری از باشندگان شهر جلالآباد میگویند با وجود اینکه این شهر کوچک است و ریکشاها در آن بیش از حد زیاد شدهاند، اما به گفته آنان، بسیاری از جوانان از همین راه برای خانوادههایشان نفقه به دست میآورند. زاهدالله ناصری، باشندهٔ این شهر، به رادیو آزادی گفت: شکی نیست که شهر کوچک است و ریکشاها در آن بسیار زیاد هستند. ناصری "شکی نیست که شهر کوچک است و ریکشاها در آن بسیار زیاد هستند، اما نکتهٔ مهم این است که زمینهٔ نفقه را برای هزاران خانواده فراهم کرده است. جوانانی که در ریکشاها مصروف کار هستند، حداقل از مواد مخدر دور هستند و صبح بیرون میشوند و تا شام کار میکنند." اگرچه در حال حاضر شمار دقیق ریکشاها در شهر جلالآباد مشخص نیست، اما در زمان حکومت جمهوری پیشین، مقامهای ولایتی ننگرهار گفته بودند که در این شهر نسبتاً کوچک بیش از ۳۵ هزار ریکشا رفتوآمد میکند. شماری از رانندگان ریکشاها میگویند که پس از بازگشت دوبارهٔ طالبان به قدرت در افغانستان، بیکاری باعث افزایش بیشتر شمار ریکشاها در این شهر شده است. رفیعالله، فارغالتحصیل فاکولته زراعت پوهنتون ننگرهار میگوید که برای پیدا کردن کار به دروازهٔ دفاتر زیادی مراجعه کرده، اما سرانجام مجبور شده است ریکشا بخرد و از این طریق نفقه خانوادهٔ خود را تامین کند. او به رادیو آزادی گفت: همین یک ریکشا را خریدهام، به قسط، مال خودم نیست، می خواستم کار روزمزد کنم؛ اما آن هم نیست، چون تمام شهر جلالآباد را ریکشاها گرفتهاند. رفیعالله "همین یک ریکشا را خریدهام، به قسط، مال خودم نیست، می خواستم کار روزمزد کنم؛ اما آن هم نیست، چون تمام شهر جلالآباد را ریکشاها گرفتهاند. روزانه پنج، شش صد (افغانی) عاید میشود، زندگی ما با آن نمیگذرد، اما با آن کار میکنیم، چه کار کنیم، کار دیگری نیست." بر اساس معلومات شاروالی جلالآباد، این شهر ۱۲۷ کیلومتر مربع مساحت دارد و شمار کنونی باشندگان آن به یک میلیون نفر میرسد. اما در این شهر هیچ نوع سیستم منظم ترانسپورتی وجود ندارد و باشندگان آن از ریکشاها استفاده میکنند؛ وسیلهای که به گفته برخی، در این شهر آلودگی صوتی فراوان ایجاد کرده است. محمدالله، یکی از باشندگان این شهر به رادیو آزادی گفت: "ازدحام ریکشاها در شهر جلالآباد بسیار زیاد است و شهر هم کوچک است. به جای اینکه برای مردم سهولت فراهم شود و به یک محل بهموقع برسند، برعکس، مردم با مشکلات روبهرو هستند." یکی دیگر از باشندگان شهر جلالآباد که نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت که به دلیل ازدحام، بیماران در برخی از موارد نمیتوانند بهموقع به شفاخانه برسند. او گفت: "آلودگی صوتی ایجاد کردهاند، اگر کسی بخواهد جایی برود، به دلیل ریکشاها نمیتواند بهموقع برسد؛ اگر کسی بیماری را به شفاخانه میبرد، نمیتواند او را بهموقع برساند." آنان میگویند به دلیل فعالیت این ریکشاها، در فصل زمستان بیماریهای مختلف تنفسی نیز در میان مردم به وجود میآید. آنان خواستار آن هستند که با توجه به نفوس و مساحت جلالآباد، حکومت طالبان باید برای کاهش شمار ریکشاها اقدام کند و یا دستکم واردات ریکشاهای بیشتر را ممنوع سازد. در مورد افزایش شمار ریکشاها در شهر جلالآباد و مشکلات ناشی از آن، قاضی ملا عادل، سخنگوی ادارهٔ ولایتی طالبان در ننگرهار، به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد؛ اما پیش از این، مقامهای طالبان در ننگرهار وعده داده بودند که به هدف ایجاد نظم شهری در جلالآباد، روند ثبت ریکشاها را آغاز میکنند و میخواهند ریکشاهای شهری را مشخص و تفکیک کنند. محدودیت بر گشت و گذار ریکشاها در جلالآباد و هرات چه مشکلاتی را به بار آورده است؟
